Welcome to Vietdethuong. Click here to register
Feed

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Tin tức dưới dạng phóng sự và khám phá

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 22nd, 2018, 5:01 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Thông dịch viên là gì?



Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về công việc thông dịch. Có một định nghĩa cho rằng thông dịch là việc chuyển một từ, một câu, một văn bản (nói hoặc viết) từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác một cách chính xác mà không làm thay đổi nghĩa của chúng, giúp những người không cùng sử dụng một ngôn ngữ có thể hiểu nhau. Một thông dịch viên giỏi và linh hoạt là người có khả năng chuyển ý từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác vẫn giữ được chính xác và trọn vẹn ý ban đầu. Người thông dịch không chỉ đơn thuần dịch về mặt từ, ngữ, mà còn phải truyền tải nội dung và ý tưởng của người nói tới người nghe, người viết tới người đọc. Bởi vậy, đây là công việc đòi hỏi người đảm nhận phải hiểu một cách tổng quát về vấn đề, sự kiện mà họ đang dịch. Từ đó, họ có thể chuyển đổi đầy đủ, chính xác vấn đề từ ngôn ngữ gốc sang ngôn ngữ dịch.


Image
Thông dịch viên là cầu nối của 2 ngôn ngữ


Có 2 loại thông dịch là thông dịch nói và thông dịch viết. Cả hai dạng thông dịch đều có chung một số đặc điểm:

Người thông dịch cần có khả năng phối hợp nhuần nhuyễn ngôn ngữ. Người thông dịch phải sử dụng trôi chảy, nắm vững ít nhất hai ngôn ngữ (bao gồm ngôn ngữ gốc và ngôn ngữ dịch) cũng như có khả năng diễn đạt một cách ngắn gọn, rõ ràng, sử dụng từ ngữ linh hoạt, vốn từ vựng phong phú. Ngoài ra thông dịch viên còn cần phải hiểu thấu đáo những vấn đề về ngôn ngữ học của cả hai ngôn ngữ, hiểu biết những tương đồng và khác biệt của hai cộng đồng ngôn ngữ.


Những khác biệt của thông dịch nói và thông dịch viết



Tuy nhiên, giữa hai công việc thông dịch nói và thông dịch viết vẫn có những thử thách khác nhau và một số điểm khác biệt:

Thông dịch viết là công việc chuyển một văn bản viết từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Người dịch không phải chịu sức ép thời gian căng thẳng hay yêu cầu phản ứng tức thì như dịch nói. Họ được suy nghĩ cách sử dụng những ngôn từ khi thực hiện. Họ có thể tạm ngừng công việc để tra từ. Nhưng yêu cầu về độ chính xác và trôi chảy thì thường cao hơn dịch nói. Họ phải chọn lọc, và tìm kiếm từ vựng sao cho văn bản đạt tiêu chuẩn tốt nhất.

Còn thông dịch nói là việc chuyển đổi câu nói từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Việc dịch nói phải được thực hiện tức thì, vì thế người dịch phải cảm thấy được thoải mái khi liên kết mọi người với nhau. Người dịch nói phải chịu sức ép rất lớn về thời gian, phản ứng rất nhanh và gần như không có thời gian để suy nghĩ cân nhắc về từ ngữ. Nếu người thông dịch viết có thể đọc lại những gì mình đã dịch, chữa lại cho ngôn ngữ trong sáng, rõ ràng, chuẩn xác hơn thì người thông dịch nói lại không có cơ hội làm việc ấy. Trong thời gian ngắn nhất, họ phải tìm ra cách dịch chính xác nhất mà câu cú phải mạch lạc. Ngoài ra, người thực hiện việc thông dịch nói cần phải có giọng nói rõ ràng, mạch lạc, phát âm đúng cả hai ngôn ngữ (bao gồm ngôn ngữ gốc và ngôn ngữ dịch), điều này giúp người nghe nắm bắt tốt nội dung.


Thông dịch nói có 2 hình thức căn bản



-”Consecutive interpretation” ( tạm dịch là dịch đuổi) là khi người thông dịch dịch ngay sau khi người nói nói xong, có thể là dịch một chiều (chỉ có một người/ một bên nói- bên còn lại chỉ nghe) hoặc đa chiều (người nói nói- sau đó người nghe nói lại) và trong khi dịch, người dịch có thể tạm dừng người nói lại để hỏi, thảo luận cho rõ về nội dung người nói đã nói để dịch cho chính xác. Hình thức dịch này có thể ở các dạng: dịch mặt đối mặt giữa các đối tượng giao tiếp và người dịch, dịch qua internet hoặc telephone, dịch đồng hành (người dịch đi cùng người cần dịch), dịch thầm cho một nhóm nhỏ các đối tượng giao tiếp hoặc dịch trước đám đông trong các sự kiện lớn, nhỏ khác nhau.

-”Simultaneous interpretation” (tạm dịch là dịch đồng thời, hay còn gọi là dịch song song) là khi chỉ cần sau 1 giây diễn giả phát ngôn thì người dịch đã phải ngay lập tức dịch lại. Tức là người nói và người dịch phải nói song song và gần như cùng tốc độ. So với dịch đuổi, dịch đồng thời (hay dịch song song) được coi là khó hơn, đòi hỏi người dịch phải có kiến thức chuyên môn cao hơn, nhiều áp lực hơn, cần phản xạ nhanh nhạy và kỹ thuật dịch cao để có thể nắm bắt và chuyển tải thông tin đủ, đúng và kịp với tốc độ người nói. Người dịch đồng thời hay dịch song song phải nắm chắc, sử dụng linh hoạt nhuần nhuyễn cấu trúc câu với vốn ngôn ngữ thật dồi dào. Người thông dịch luôn phải thực hiện đồng thời 2 tư cách: người nghe ngôn ngữ gốc và người thông dịch. Họ phải có khả năng nắm bắt ngôn ngữ xuất sắc như chính những người bản địa.

Cả hai hình thức dịch “Consecutive interpretation( tạm dịch là dịch đuổi) và “Simultaneous interpretation (tạm dịch là dịch đồng thời, hay còn gọi là dịch song song) đều đòi hỏi người thông dịch phải am hiểu tường tận như những người trong chuyên ngành thực thụ của vấn đề mà họ dịch. Họ cần phải nắm rõ các thuật ngữ chuyên môn. Họ phải có một tinh thần thép, chịu được những áp lực mang tính chất nghề nghiệp, không bị phân tâm bởi yếu tố tâm trạng riêng, tình cảm cá nhân hay tác động ngoại cảnh.

Ngoài ra người thông dịch tính tình phải điềm tĩnh, không nóng nảy, vì khi thông dịch bản thân không còn là mình nữa mà phải đặt bản thân vào địa vị của người truyền đạt, phải bản lĩnh trong việc ứng xử , truyền tải , phải trung thực, khách quan với sự thật nội dung thông dịch, phải chịu trách nhiệm nội dung truyền tải.”

Đây là những điều căn bản mà phóng viên Viễn Đông đã ghi nhận được từ những chia sẻ của các thông dịch viên gốc Việt sống tại quận Cam đang đảm nhận việc chuyển ngữ từ tiếng Anh sang tiếng Việt cho người Việt không rành Anh ngữ, để thực hiện loạt bài nhiều kỳ về nghề thông dịch viên của người Việt tại Hoa Kỳ. Trong loạt bài này, nhật báo Viễn Đông sẽ lần lượt gửi đến quý độc giả những tâm sự của người làm công việc thông dịch về những vui buồn của nghề, kể cả những tai nạn nghề nghiệp, những khó khăn và áp lực của công việc thông dịch. Những thông dịch viên đã chia sẻ cách trở thành một thông dịch viên chuyên nghiệp- Để trở thành thông dịch viên cần những kỹ năng, điều kiện gì?- Làm thế nào để tự tin hơn vào kỹ năng thông dịch, dịch thuật của mình? - Phải trang bị những gì ngoài kiến thức ngôn ngữ ? - Đâu là bí quyết để thành công trong nghề thông dịch viên? - Đạo đức nghề nghiệp của thông dịch viên? -Nghề thông dịch viên tiếng Việt tại Hoa Kỳ có thực sự là một nghề có nhu cầu cao và có có nhiều cơ hội làm việc hay không? Thu nhập của người làm thông dịch viên có sung túc không?-Hiện nay phần cung có nhiều quá so với phần cầu hay không? vân vân...

Những thông dịch viên nhận lời trả lời phỏng vấn trong loạt bài nhiều kỳ này khá đa dạng, từ những thông dịch viên chưa phải là thông dịch viên hữu thệ (Certified Court Interpreter) của hệ thống tòa án California, họ chỉ cộng tác với các công ty thông dịch tư nhân, giúp đồng hương đi gặp bác sĩ, chuyên viên y tế, hoặc dịch cho các công ty bảo hiểm về tai nạn xe cộ...; đến những thông dịch viên đang trong tiến trình hoàn tất phần thi vấn đáp (đã đậu bằng viết) để lấy bằng thông dịch viên hữu thệ, họ đang đảm nhận việc dịch cho các thân chủ xin trợ cấp của chính phủ, tranh chấp về quyền nuôi con, dịch trên điện thoại.... và những thông dịch viên đã thi đậu bằng hữu thệ, có người đang làm việc toàn thời gian trong tòa án, có người làm bán thời gian hoặc chỉ cộng tác từng thời vụ khi tòa án có nhu cầu. Những thông dịch viên hữu thệ cũng sẽ cho biết về những khó khăn của chương trình học và thi lấy bằng, những kinh nghiệm để thi đậu cũng như những áp lực nghề nghiệp của người thông dịch trong tòa án, thường chịu vô vàn sức ép: sức ép và căng thẳng cao độ của công việc vừa nghe vừa dịch(dịch đuổi, dịch song song), sức ép về những khái niệm mới, ngôn từ mới, truyền tải thông tin...vân vân.

Loạt bài này sẽ có cả phần chia sẻ của những người đảm nhận vai trò huấn luyện thông dịch viên thi lấy bằng hữu thệ hệ thống tòa án California, cũng sẽ giới thiệu những điều mà những ai muốn thi đậu được bằng hữu thệ hệ thống tòa án California cần phải có, những kinh nghiệm làm việc trong tòa án và về những quyền lợi của thông dịch viên có bằng hữu thệ hệ thống tòa án California. Những năm trước tiểu bang California không công nhận bằng thông dịch viên của các tiểu bang khác chứng nhận, nhưng nay tiểu bang California đã trở thành một tiểu bang thành viên của Liên Hội Các Tiểu Bang Thành Viên (Consortium Member States), gồm 42 tiểu bang. Những thông dịch viên có bằng do một trong 42 tiểu bang chỉ có thể được hành nghề ở California, nếu họ đã đậu tất cả ba phần (sight, consecutive và simultaneous) của kỳ thi vấn đáp trong cùng một lần. Tuy nhiên nếu thông dịch viên có bằng hữu thệ hệ thống tòa án California thì đương nhiên được chấp thuận hành nghề tại 42 tiểu bang thành viên của Liên Hội Các Tiểu Bang Thành Viên.Vì vậy thông dịch viên nào có được bằng hữu thệ hệ thống tòa án California sẽ có nhiều cơ hội làm việc không chỉ tại California mà tất cả 42 tiểu bang thành viên của Liên Hội Các Tiểu Bang Thành Viên (Consortium Member States).


(Còn tiếp)

For this message the author Duong Nam Anh has received thanks:
giotmuathu
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 22nd, 2018, 5:07 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(2)

Chuyện vào nghề của thông dịch viên Mộng Lan



Song song với nghề tay phải là xướng ngôn viên truyền hình và truyền thanh, Mộng Lan còn có nghề tay trái mà chị cũng yêu không kém,
đó là nghề thông dịch viên Anh ngữ qua Việt ngữ cho những người Việt không rành tiếng Anh sống tại Quận Cam. Đây là công việc đã được chị bắt đầu làm từ cuối thập niên 1990 và vẫn đều đặn làm suốt bao năm qua, dù chị chỉ là thông dịch viên tự do, cộng tác với năm công ty thông dịch khác nhau.

Theo chị Mộng Lan muốn trở thành thông dịch viên, trước tiên người đó phải thông thạo tiếng mẹ đẻ và ngôn ngữ mà mình cần thông dịch. Riêng cá nhân chị khi sang định cư Hoa Kỳ cùng gia đình lúc mới 13 tuổi vào năm 1975, nên tiếng Anh để hội nhập vào việc học tại Hoa Kỳ không quá khó khăn, còn tiếng Việt thì khi còn học tại Việt Nam, chị rất giỏi môn Việt Văn, nhờ từ nhỏ chị rất mê đọc sách, thường đọc các sách của Tự Lực Văn Đoàn, sách tuổi Hoa. Qua Mỹ định cư, chị rất sợ quên tiếng Việt, nên hành trang mang theo mình là rất nhiều quyển sách truyện để đọc và ôn luyện, giữ gìn tiếng Việt cho chính mình.

Image
Thông dịch viên Mộng Lan (Cung cấp)



Chị cho biết chính em trai của chị là thông dịch viên Andy. H. Trần đã vào nghề thông dịch trước, nên giới thiệu cho chị vào nghề này.

“Mộng Lan không biết cách phỏng vấn để chọn thông dịch viên vào làm của các công ty thông dịch hiện nay ra sao, nhưng cách nay hơn 10 năm, khi Mộng Lan xin việc, đại diện của công ty thông dịch đã phỏng vấn Mộng Lan bằng bài viết và bài nói, để xem khả năng thông dịch của mình đến đâu. Có ba người giám khảo hỏi mình trong phần dịch nói, và khoảng một tiếng đồng hồ để mình dịch viết từ văn kiện mà họ yêu cầu. Khi Mộng Lan đậu công việc đó, Mộng Lan có tên trong danh sách thông dịch viên tiếng Việt của công ty, khi có việc, nếu những thông dịch viên kỳ cựu của công ty, họ bận gì đó, không nhận, thì họ mới cho mình công việc này, vì lúc bấy giờ mình chỉ là người mới.

“Khi mình nhận công việc, những ngày đầu, họ sẽ hỏi thăm người khách mình thông dịch có than phiền gì về mình hay không. Nếu có khách hàng than phiền mình, thì họ sẽ bắt đầu để ý đến mình, họ sẽ cho mình ba lần thử, ba lần mà mình vẫn bị ba khách hàng khác nhau không hài lòng về mình, thì họ sẽ không giao việc cho mình nữa. Còn nếu họ thấy khách yêu cầu cho mình thông dịch, thì họ sẽ giao việc cho mình nhiều hơn.”

“Mộng Lan không có bằng hữu thệ tòa án California, vì Mộng Lan không có thời gian để học và đi thi lấy bằng, hơn nữa Mộng Lan không thích dịch trong tòa nên cũng không có nhu cầu để thi lấy bằng hữu thệ. Vì không có bằng, nên tiền nhận được từ công việc thông dịch của Mộng Lan không nhiều như những người có bằng, tuy vậy, Mộng Lan rất vui với công việc này.”


Thông dịch về tai nạn xe cộ



Ban đầu, chị làm thông dịch cho các văn phòng luật sư chuyên lo về tai nạn xe cộ để thông dịch cho các thân chủ của văn phòng luật sư (là người bị đơn hoặc nguyên đơn của tai nạn xe cộ), khi họ gặp đại diện của Hãng Bảo Hiểm để trả lời về những chi tiết của vụ tai nạn.

Chị Mộng Lan kể, “Khi thông dịch, mình phải dịch tất cả mọi điều khi người cần được dịch nói, ví dụ họ ho rồi nói xin lỗi, mình cũng phải dịch từ đó cho bên đại diện công ty bảo hiểm biết. Hoặc bên phía công ty đại diện nói gì ra, mình cũng phải dịch lại cho người được dịch nghe. Dịch về tai nạn xe cộ, rất nhiêu khê. Ví dụ như khi tả về tai nạn xe cộ, người chủ chiếc xe tả chiếc xe của mình màu xanh, trong tiếng Anh khi nói đến màu xanh, phải cụ thể là blue, dark blue, green… Còn tiếng Việt thường chỉ nói là màu xanh. Thành ra khi dịch, Mộng Lan phải hỏi lại người chủ xe là màu xanh gì để dịch lại qua Anh ngữ, khi hỏi như vậy, Mộng Lan cũng phải dịch lại cho đại diện bên bảo hiểm hiểu phần hỏi thêm cho rõ của mình.”

Chị Mộng Lan kể, “Có lần Mộng Lan dịch cho một khách hàng, khi tả lại tai nạn xe cộ, người đó nói Tôi đang đi trên đường, tôi bỗng nghe cái rầm, tôi bỗng thấy 10 ông trời. Do phải dịch sát nghĩa, nên khi nghe Mộng Lan dịch I saw 10 gods, người đại diện bên hãng bảo hiểm nghe vậy, rất ngạc nhiên hỏi lại và nói là bản thân ông ta còn chưa thấy một ông trời, mà sao người này lại thấy đến 10 ông trời lận? Vì người nói quá mộc mạc, mình phải dịch sát nghĩa không thể dịch thoát ý được, thành ra có lúc gặp phải chuyện cười như vậy đó.”

Nhắc lại những khó khăn ban đầu khi mới vào nghề thông dịch về tai nạn xe cộ, chị kể, “Khi thông dịch cho những người bị tai nạn xe cộ, nhiều người có bệnh hay chửi thề. Họ nói một câu và kết câu là câu chửi thề. Mình dịch lại giống vậy, nên cũng phải dịch câu chửi thề của họ. Đây là điều mà Mộng Lan không thích, vì vậy sau này khi chuyển sang thông dịch về y tế, Mộng Lan thích vô cùng.”


Những tai nạn nghề nghiệp



Làm thông dịch viên chuyên về tai nạn xe cộ được vài năm, chị được em trai giới thiệu chuyển sang thông dịch về y tế. Khi nhận công việc này, chị mê vô cùng và gắn bó suốt trong thời gian qua.

Muốn làm nghề thông dịch từ tiếng Anh qua tiếng Việt và ngược lại, người thông dịch không chỉ giỏi tiếng Việt, tiếng Anh, nói năng trôi chảy, dùng từ chính xác, diễn đạt lưu loát mà còn phải tự học để nắm vững một số thuật ngữ liên quan đến lĩnh vực mà mình thông dịch.

Nhắc về tai nạn nghề nghiệp đầu tiên khi thông dịch y tế, chị Mộng Lan kể, “Bước đầu rất khó, vì Mộng Lan không có kinh nghiệm gì về từ vựng cơ thể học.. Lúc đó Mộng Lan nhận thông dịch cho một bệnh nhân, cho biết là bị bệnh tiểu đường, vì không biết từ tiếng Anh bệnh tiểu đường, nên Mộng Lan dịch là “I pee a sugar”. Người Y tá (người Mỹ da màu) nghe Mộng Lan dịch vậy, ngạc nhiên hỏi lại Mộng Lan lần nữa, rồi người y tá đó đoán ra và nói cho Mộng Lan biết đó là bệnh diabetes (bệnh tiểu đường). Đây là tai nạn nghề nghiệp đầu tiên mà Mộng Lan nhớ hoài. Sau lần đó, để có vốn liếng về các bệnh trạng, Mộng Lan tìm mua cuốn sách từ điển chuyên về Y Khoa để tự học, trong cuốn sách có nói rõ bệnh trạng, triệu chứng ra sao. Mộng Lan đọc ngày đọc đêm nên dần dần có vốn liếng để làm công việc thông dịch.

Chị cho biết, “Mộng Lan rất thích thông dịch về y tế, vì học được rất nhiều bệnh, nhiều loại thuốc, mở mang kiến thức y khoa cho mình, đây cũng là lý do vì sao khi Mộng Lan làm bên truyền hình, những talk show về y tế, khán thính giả ngạc nhiên thấy sao Mộng Lan biết nhiều bên y khoa, thật ra có được kiến thức này cũng nhờ Mộng Lan học được từ nghề thông dịch.”

Theo chị Mộng Lan, “Quy định của các công ty là người thông dịch không được đặt tình cảm của mình vào khi thông dịch. Nhiều khi đến thông dịch cho một bệnh nhân lớn tuổi ở một mình trong housing, họ rất cô đơn, họ gặp mình, họ mừng lắm. Nhiều khi họ cô đơn quá, họ kể cho người thông dịch nghe chuyện đời tư của họ, mình vẫn phải thông dịch lại cho người y tá, hay bác sĩ có mặt tại đó nghe. Người bệnh nhân mở miệng nói là mình phải dịch lại hết. Nhiều khi bệnh nhân cảm thấy cô đơn, họ ngồi họ khóc, lúc đó Mộng Lan cũng lặng người đi, không nói năng được gì hết. Nguyên tắc là thông dịch viên không được khuyên người bệnh, chỉ trừ phi người bệnh nói gì, thì mình thông dịch lại cho y tá, bác sĩ biết. Đây là một trong những khó khăn trong nghề thông dịch. Vì mình cũng là người bình thường, nhiều khi mình thấy thương người bệnh, muốn mở một lời an ủi, mà không dám. An ủi hay không là người y tá hay bác sĩ nói, mình chỉ làm nhiệm vụ thông dịch lại.”


Đạo đức nghề nghiệp



Còn về đạo đức nghề nghiệp của người thông dịch viên y tế, chị Mộng Lan cho rằng, “Người thông dịch phải có tâm và trách nhiệm với công việc, phải thông dịch với độ chính xác và cẩn thận tuyệt đối vì có tầm ảnh hưởng lớn trực tiếp đến đời sống, sức khoẻ con người. Từ sự truyền đạt về những hướng dẫn cũng như việc sử dụng thiết bị y tế, thuốc uống phải đầy đủ và chính xác không bỏ sót và làm sai lệnh. Phải nghe rất rõ những gì mình nghe từ y tá, bác sĩ… nói cho bệnh nhân để dịch lại chính xác như vậy cho bệnh nhân nghe. Phải dịch lại chính xác những điều bệnh nhân hỏi y tá, bác sĩ… để y tá, bác sĩ nghe và trả lời lại cho bệnh nhân. Khi y tá, bác sĩ nói, mình phải viết tốc ký trên giấy, mình không được quên bất cứ điểm nào, nếu người thông dịch quên bất cứ điểm nào, cũng có thể gây nguy hiểm tính mạng cho người bệnh.

“Người thông dịch chỉ được nói khi nào bác sĩ hay y tá đó ngưng nói, còn nếu họ đang nói, mà mình dịch thì có nhiều y tá, bác sĩ họ không tập trung được, vì khi mình nói, họ sẽ quên mất điều họ đang nói. Nếu mình không rõ được câu nói hay từ quá mới mà mình chưa hề biết, cần phải hỏi lại cho rõ ràng rồi mới dịch, chứ không được dịch đại. Mặc dù Mộng Lan biết người bệnh nhân đó không biết tiếng Anh, không biết Mộng Lan nói đúng hay sai, nhưng lương tâm mình không cho phép mình dịch sai. Vì nếu dịch không đúng, có thể khiến bệnh nhân đó gặp nguy hiểm.”

Chị cho biết thêm, “Khi mình đến để thông dịch cho bệnh nhân, nhiều y tá sẽ yêu cầu bệnh nhân đem hết thuốc bệnh nhân đang dùng trong nhà ra, thì người thông dịch phải nói cho bệnh nhân hãy mang hết các thuốc đang uống, đang nhỏ mắt, nhét hậu môn, xoa tay, thuốc dán…. Vậy mà vẫn có bệnh nhân vẫn quên. Thường các y tá đến nhà bệnh nhân, họ sẽ có danh sách thuốc của bệnh nhân rồi, nếu bệnh nhân mang ra không đủ, y tá sẽ hỏi lại, nhưng đôi khi bệnh nhân có thuốc mới, mà không nói cho y tá biết, người thông dịch không biết để nhắc bệnh nhân, thì nhiều khi những thuốc mới có phản ứng với bệnh nhân, mà y tá lại không biết. Thành ra người thông dịch phải để ý giùm cho bệnh nhân mà mình thông dịch. Vì đã làm lâu rồi, nên Mộng Lan đến thông dịch cho bệnh nhân, có thể cảm nhận được người bệnh đó rất ngăn nắp, cẩn thận, hay họ cần phải có sự nhắc nhở của mình.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 22nd, 2018, 5:13 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(3)

Chuyện vào nghề của thông dịch viên Andy H. Trần



Anh Andy H. Trần dù không thi lấy bằng thông dịch hữu thệ tòa án (Certified Court Interpreter),
nhưng anh đã có 29 năm làm thông dịch viên cho 13 công ty thông dịch khác nhau. Anh chuyên thông dịch về tai nạn xe cộ, thương tích cá nhân, hoặc nhà khách hàng bị trộm cướp tường trình lại cho đại diện bên bảo hiểm, hoặc về y tế và thông dịch cho các phụ huynh có con theo học chương trình Giáo Dục Đặc Biệt.

Image
Thông dịch viên Andy H. Trần. (Hình cung cấp)


Vì là một thông dịch viên làm freelancer (người làm việc tự do, không chịu sự quản lý hay phụ thuộc vào một đơn vị tổ chức hay một công ty nào và nhận tiền công theo những công việc họ làm cho khách hàng), nên Andy H. Trần giải thích, “Tôi có thể làm cho mười mấy công ty thông dịch khác nhau, mà không hề vi phạm luật công ty, miễn sao mình sắp xếp tốt giờ giấc của mình khi nhận công việc thôi.
“Công ty thông dịch tại Mỹ nhiều lắm, tôi không có con số thống kê chính xác. Các công ty có quy mô lớn nhỏ khác nhau, chỉ riêng những công ty tôi đang làm thì có công ty lớn có 10 chi nhánh ở nhiều tiểu bang khắp nước Mỹ, có công ty chỉ có ba, bốn nhân viên. Một thông dịch viên tự do có thể làm cho nhiều công ty thông dịch mà không vi phạm luật.

“Thông thường thì nhiều công ty cho mình biết trước công việc một tuần, có công ty cho biết một, hai ngày, hoặc trong trường hợp người thông dịch đã nhận việc trước đó, nhưng vì có việc khẩn cấp đã không đến thông dịch được, công ty sẽ gọi ngay cho mình, khi đó mình đi được thì nhận, không thì thôi.
“Có công ty giao việc bằng cách post công việc thông dịch đó trên trang mạng, các thông dịch viên của công ty đều có thể xem được công việc này, nếu ai lẹ mắt nhanh tay, nhìn thấy công việc, nhận ngay, thì việc đó đến tay mình, còn nếu không có thời gian check email, thì đã có người khác nhận. Nhưng tôi không thích lối làm việc của công ty đó, vì giao việc kiểu đó có vẻ tranh giành quá. Chỉ có người nào ít việc mới có thời gian giành công việc như vậy. Tôi chỉ thích cách công ty căn cứ khả năng của nhân viên, rồi khi có việc thì gọi điện thoại để giao trực tiếp. Như bản thân tôi bận rộn như vậy, đâu có thời gian cập nhật công việc bằng email để ghi danh nhận công việc đó, nên thường tôi ít bao giờ có được việc từ công ty đó.”

Anh Andy H. Trần cho biết, “Mười-ba công ty thông dịch tôi đang làm hiện nay có trụ sở tại Nam California và vài công ty trụ sở tại miền Bắc California, vài công ty ở vùng San Diego. Với những công ty ở San Diego hay San Jose, nếu họ cần tôi thông dịch vào ngày nào, giờ nào ở San Diego hay San Jose mà tôi sắp xếp thời gian đi được, thì tôi nhận. Với những nơi mình phải đi xa, thì ngoài tiền thù lao thông dịch được trả theo giờ, công ty cũng sẽ trả cho mình chi phí đi xa.

“Vì làm thông dịch viên tự do, nên tôi có thể nhận công việc được giao hoặc là từ chối. Nhưng cũng có cái khó là công ty nào mà mình từ chối nhiều quá, họ sẽ không gọi mình nữa. Ví dụ, một công ty thông dịch, có năm người thông dịch Việt Nam. Nếu họ biết bao giờ gọi Andy. H. Trần, thì họ không cần phải gọi cho bốn người thông dịch Việt Nam khác, vì Andy Trần luôn nhận.

“Bởi khi họ có việc, họ sẽ chọn trong danh sách thông dịch viên người mà họ biết rằng người đó bên cạnh nhiều kinh nghiệm, khách hàng hài lòng, và chắc chắn thông dịch viên đó khi được giao việc sẽ nhận ngay, để họ báo lại ngay cho khách hàng là công ty đã có người đến thông dịch, để khách hàng không gọi cho công ty thông dịch khác.

“Vì vậy, nếu người thông dịch viên từ chối nhiều quá, thì công ty sẽ để tên mình trong danh sách cuối cùng, khi không ai đi được trong bốn người kia, họ mới gọi tới mình. Tôi hên là vào nghề cũng 29 năm rồi, có nhiều kinh nghiệm, nên công việc nhận được đều đều hầu như mỗi ngày, còn những người mới vào nghề cũng không có bằng thông dịch hữu thệ tòa án giống như tôi, có thể ít việc hơn.”

Nói về khó khăn của một thông dịch viên làm cho nhiều công ty, anh Andy. H. Trần cho biết: “Thời gian của mình rất eo hẹp. Ví dụ tôi làm cho công ty A, họ cho tôi việc ở vùng San Gabriel cho buổi hẹn 10 giờ sáng. Một công ty B sau đó gọi cho tôi, cho biết cũng ngày mà tôi nhận làm thông dịch cho công ty A, có một cái hẹn lúc 12 giờ trưa tại Quận Cam, hỏi tôi đi được không? Từ San Gabriel lái xe về lại quận Cam cũng khoảng cả tiếng đồng hồ. Nếu tôi nhận cả hai công việc trên trong ngày đó, với điều kiện tôi phải biết chắc công việc mà tôi thông dịch lúc 10 giờ là người điều tra viên hay cán sự viên hoặc nhà trường nơi tôi đến thông dịch cho phụ huynh (có con học chương trình giáo dục đặc biệt, về chương trình học vấn cá nhân) chỉ trong vòng một tiếng, không bị lố thêm thời gian thì tôi sẽ nhận công việc 12 giờ của công ty B.

“Nhưng công việc 10 giờ sáng mà tôi không biết rõ sẽ mất thời gian nhiều, ví dụ cho tôi vào thông dịch cho bệnh nhân trong bệnh viện, nhiều khi phải đợi bác sĩ, sẽ không biết rõ thời gian. Thành ra tôi phải chọn công việc thông dịch lúc 10 giờ cho công ty A, hay chọn công việc lúc 12 giờ cho công ty B. Chứ không thể chọn được cả hai, vì sẽ không làm tròn. Đó là việc khó khăn cho người thông dịch làm nhiều công ty là vậy.”

Giải thích lý do làm cho nhiều công ty thông dịch, anh Andy. H. Trần nói, “Vì có nhiều công ty không có nhiều việc, thành ra nếu người nào chọn thông dịch làm công việc chính, thì phải làm cho nhiều công ty, để ngày nào mình cũng luôn có việc, vì công ty A hôm nay không có, thì đã có công ty B giao việc cho mình. Có nhiều công ty chuyên về y khoa, nhiều công ty chuyên về luật khoa, nhiều công ty chuyên về chương trình giáo dục đặc biệt tại nhà trường, tôi làm cho nhiều công ty thông dịch với đủ lĩnh vực như vậy để công việc đa dạng, không nhàm chán.”

Nhắc lại cơ duyên bước vào nghề thông dịch, anh Andy. H. Trần kể, “Ban đầu tôi làm nghề địa ốc cho văn phòng địa ốc của người Mỹ, một đồng nghiệp người Mễ Tây Cơ trong văn phòng địa ốc thấy tôi nói tiếng Anh lưu loát, họ mới hỏi tôi là tiếng Việt như thế nào, tôi cho biết dĩ nhiên là tiếng mẹ đẻ của mình thì mình phải giỏi hơn. Vậy là người đó nói họ có người cần thông dịch viên tiếng Việt, tôi có giúp họ được không. Tôi cho biết là chưa bao giờ thông dịch, nên không biết có làm được không. Họ nói chẳng có gì khó hết, chỉ cần nghe kỹ những gì người ta nói bằng tiếng Việt, lặp lại y chang bằng tiếng Anh.
“Nhưng khi dịch, mình phải nói ngôi thứ nhất số ít, giống như mình nói lời của người được mình dịch. Nghe vậy, tôi đồng ý làm thử. Việc đầu tiên tôi làm thông dịch là tháng Sáu năm 1987, cho văn phòng luật sư về tai nạn xe cộ. Có thể nói đây là công việc nghề dạy nghề, dĩ nhiên lúc đầu chưa có kinh nghiệm nên tôi cũng hơi quờ quạng. Nhưng càng ngày càng điêu luyện, lưu loát hơn. Cũng may nhờ tôi thông dịch mỗi ngày, nên đầu óc lúc nào cũng làm việc, tạo cho mình sự nhạy bén, trí nhớ luôn hoạt động.”


Thông dịch trên điện thoại



Anh Andy. H. Trần cho biết song song công việc thông dịch cho các công ty, đích thân đến gặp khách hàng để thông dịch, anh còn làm thêm thông dịch trên điện thoại được khoảng 10 năm nay. Đây là công việc còn được biết đến với tên gọi OPI (over-the-Phone interpretation). Công ty mà anh Andy. H. Trần chỉ chuyên cung cấp thông dịch qua điện thoại, có rất nhiều chi nhánh ở khắp nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới. Công ty chuyên dịch qua điện thoại mở 24/24, suốt 365 ngày, ngày lễ họ vẫn hoạt động, nghĩa là luôn có thông dịch viên đảm nhận công việc khi khách hàng cần đến.

Andy. H. Trần kể, “Vì là thông dịch viên tự do, nên ngày làm thông dịch của mình với công ty thông dịch trên điện thoại do mình quyết định. Ví dụ hôm nay tôi ở nhà, sau giờ làm việc chính, tôi có thời gian rảnh, thì tôi sign in vào, bằng cách gọi vào tổng đài của công ty, thì tên của tôi sẽ hiện lên trên danh sách (bắt đầu từ giờ tôi đã sign in) có tên tôi là thông dịch viên tiếng Việt.

“Khi có khách hàng nào cần thông dịch tiếng Việt,
bên công ty sẽ gọi điện cho tôi để hỏi tôi đã sẵn sàng dịch chưa, tôi cho biết đã sẵn sàng, họ kết nối với đường dây của tôi với bên phía khách hàng cần thông dịch. Khi đó tôi thực hiện công việc thông dịch của mình cho khách hàng. Sau khi thông dịch xong, tôi tiếp tục ngồi đợi tiếp cú điện thoại sau.

“Sau khi làm khoảng vài tiếng, tôi muốn ngưng thì tôi chỉ cần sign out. Dịch trên điện thoại mà tôi thường được thông dịch nhiều nhất là thông dịch về vấn đề y tế, tại bệnh viện, trong phòng cấp cứu.”

Về khó khăn của công việc thông dịch, anh Andy. H. Trần nói, “Một người thông thạo tiếng mẹ đẻ và ngoại ngữ để thông dịch khi nhận công việc, tưởng là dễ, nhưng đụng công việc rồi thì không dễ chút nào. Đòi hỏi đầu tiên là phải có trí nhớ tốt khi thông dịch. Ví dụ khi thông dịch về tai nạn xe cộ, về thương tích cá nhân. Đa số người thân chủ của văn phòng luật sư sẽ nói rất nhiều. Mình phải dịch hết những gì họ nói.

Thường họ nói xong họ ngưng, mình dịch lại, trong lúc họ nói và khi mình dịch, đều có thu băng lại để làm bằng chứng. Họ vừa dứt là mình nói liền. Lúc nào mình cũng phải chú ý để dịch chính xác. Họ nói sao, mình phải dịch y vậy, không được giải thích giùm người nói, dù mình biết câu người đó nói không thành nguyên văn, về văn phạm không đúng. Người điều tra viên của công ty bảo hiểm muốn hiểu rõ thêm khi họ nghe câu trả lời, họ không hiểu rõ, thì hỏi lại, mình cũng dịch lại như vậy để người trả lời, trả lời lại.

Chứ thông dịch viên không thể sửa câu nói của người mình dịch được. Đây là điều áp dụng cho thông dịch ở bất cứ môi trường nào. Người thông dịch tùy mỗi người có trình độ khác nhau và kinh nghiệm khác nhau. Làm càng nhiều, càng lâu năm thì càng biết rõ cách thức và danh từ gì người ta hay hỏi, nếu danh từ nào mình không biết, thì mình tra từ điển để biết rõ từ đó, người thông dịch phải luôn có từ điển.

“Trong từ điển, ngoài giải thích nghĩa của từ đó sẽ luôn có thí dụ, giúp hiểu câu hỏi đó rõ nghĩa hơn, trong từng ngữ cảnh. Ví dụ với từ order, khi dịch từ này, mình phải xem kỹ trong môi trường nào. Chẳng hạn trong tòa án, khi chánh án nói order, please, sẽ có nghĩa là phải trật tự. Còn vào nhà hàng, nói order là đặt món ăn. Còn tại chiến trường, nếu nói I order you, nghĩa là tôi ra lệnh.”

Anh Andy. H. Trần cho biết khi đến Mỹ định cư, anh chỉ mới 11 tuổi, anh rất hãnh diện đã giữ gìn tiếng Việt và càng ngày càng giỏi hơn, nhờ vậy mới có thể làm nghề thông dịch viên giúp đồng hương người Việt không rành Anh ngữ.

“Hồi mới qua Mỹ và đến bây giờ, ở nhà tôi chỉ nói tiếng Việt, chứ không nói tiếng Anh. Ngay như với hai đứa con của tôi, tôi cũng nói tiếng Việt với các cháu, chỉ khi nào các cháu không hiểu, thì tôi mới nói tiếng Anh giải thích, giúp các cháu hiểu rõ nghĩa hơn thôi, điều chính yếu vẫn muốn các con biết rành tiếng Việt. Tiếng Việt rất khó so với các ngôn ngữ khác, chỉ cần thay đổi dấu một chút thôi là đã mang nghĩa khác hoàn toàn. Chính vì lý do đó, ngay từ lúc rời Việt Nam khi 11 tuổi, tôi vẫn tiếp tục đọc sách, đọc báo tiếng Việt mỗi ngày, để làm giàu vốn ngữ vựng cho mình. Còn bí quyết học ngoại ngữ của tôi đó là học thật vững về ngữ pháp, nắm vững văn phạm rồi, thì mình sẽ sắp câu lưu loát hơn. Rèn luyện tiếng Anh và tiếng Việt của tôi là đọc sách, báo nhiều.”

Nói về kinh nghiệm thông dịch đã được tích lũy theo thời gian, anh Andy. H. Trần chia sẻ, “Tôi luôn dịch thầm những thứ quen thuộc hàng ngày như câu quảng cáo, tiêu đề sách, điều này sẽ có lợi cho việc mở rộng tri thức, nâng cao khả năng phản ứng nhanh. Khi vừa đọc báo tiếng Việt tôi vừa dịch nói bằng tiếng Anh ngay. Thuận lợi của tôi khi làm thông dịch y tế, là lúc học trung học, vì có mộng làm bác sĩ, nên tôi chọn ngoại ngữ là tiếng Latin, do phần lớn danh từ y khoa là từ nối từ các tiếng Latin. Vì vậy học các từ chuyên khoa bên y tế khi làm thông dịch cũng dễ dàng với tôi hơn những người chưa học trước.”


Tai nạn nghề nghiệp là điều khó tránh



Hầu như thông dịch viên nào dù có giỏi, kinh nghiệm nhiều, cũng có lúc không tránh được tai nạn nghề nghiệp. “Nếu trước ngày mình đi thông dịch, mình ngủ không đủ, người bần thần, sự tập trung không có 100 phần trăm, thì khó tránh khỏi việc thông dịch bị sơ xuất. Đôi khi cũng gặp những tai nạn như người ta nói 100 mét, thì mình lại dịch là 100 feet. Vì vậy khi làm, tôi luôn cố gắng chú ý tối đa câu người ta nói, để mình dịch lại. Mình cũng đâu phải người hoàn hảo. Khi mình sai, là phải xin lỗi ngay để sửa lại. Nhưng quan trọng nhất vẫn tránh sai, thì phải gắng tập trung nghe kỹ lời khách hàng nói, nếu nghe chưa rõ, thì xin người đó lập lại để mình dịch đúng.”

Về những phẩm chất quan trọng nhất của một thông dịch viên cần có, anh Andy. H. Trần cho rằng, “Có ba yếu tố mà tôi thấy người thông dịch cần có, đó là trí nhớ phải tốt. Nếu không có trí nhớ tốt, sẽ không thể thông dịch đúng câu mà người ta vừa nói. Ngữ vựng thật nhiều, thì mới đủ vốn từ thông dịch. Đồng thời phải phiên âm chính xác cả tiếng Việt và tiếng Anh. Nếu thông dịch có accent khi nói nặng quá, thì sẽ rất khó cho người được thông dịch. Phải phiên âm chính xác, thì người nghe mới nghe rõ được điều mình nói khi thông dịch.

“Người thông dịch phải tập nói rõ ràng, chấm phẩy đúng và nói đúng chính tả. Nói phải đúng chính tả, rõ ràng, không được nuốt chữ. Ngoài ra, người thông dịch cần phải có tác phong lịch sự, ăn mặc chỉnh tề, luôn đến thông dịch cho khách hàng đúng giờ, nếu sớm hơn khách hàng 10- 15 phút càng tốt.
“Có một điều cũng rất quan trọng, là người làm nghề thông dịch phải yêu nghề thì mới làm lâu bền được. Yêu nghề thì mới thích thú, say mê, sáng suốt, tập trung trau dồi kỹ năng mỗi ngày một tốt hơn.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 22nd, 2018, 5:20 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(4)

Chuyện vào nghề của T.K Dương



Đối với anh T.K. Dương, mối duyên với nghề thông dịch đến với anh rất sớm và gắn với anh khá bền chặt. Anh từng làm thông dịch từ khi còn ở trong trại tị nạn trên đảo Palawan, Phi Luật Tân vào năm 1978, qua đến Hoa Kỳ có thời gian anh làm thông dịch bán thời gian (trong khoảng 5 năm) cho sở xã hội. Có lúc anh nghĩ rằng mình đã hết duyên với nghề, vì đã ngưng hẳn công việc thông dịch một thời gian dài, chỉ tập trung vào việc kinh doanh. Nhưng cuối cùng duyên nghề vẫn còn khi anh biết được khóa học thông dịch viên hữu thệ tòa án do trường Đại Học Cal State Fullerton mở, khóa học kéo dài 18 tháng (Bài viết sau sẽ giới thiệu chi tiết về khóa học này).

Image
Thông dịch viên T. K. Dương (Hình cung cấp)


Anh đã ghi danh theo học khóa 2 và sau khi hoàn tất khóa học vào năm 2012, anh thi để lấy bằng thông dịch viên hữu thệ tòa án California, nhưng chỉ mới thi đậu bài thi viết (bị rớt bài thi nói). Hiện nay anh vẫn tiếp tục tự ôn luyện để hoàn tất việc thi lấy bằng hữu thệ tòa án, và anh đã trở lại với nghề thông dịch kể từ khi theo học khóa học thông dịch viên hữu thệ tòa án. Anh đang là thông dịch viên (làm bán thời gian) làm việc tại nhà cho một công ty thông dịch qua điện thoại (Over-the-phone Interpretation).


Cơ duyên trở thành thông dịch viên



Anh T.K. Dương kể, nhờ có vốn tiếng Anh kha khá (được bố dạy từ nhỏ và là cựu học sinh chuyên ban Anh văn trường trung học Petrus Ký tại Sài Gòn), nên anh tình nguyện làm thông dịch (khoảng 14 tháng, trước khi được định cư tại Hoa Kỳ) cho đồng hương trong trại tị nạn trên đảo Palawan lúc anh chưa tròn 18 tuổi. Anh thường thông dịch cho đồng hương khám sức khỏe trước khi qua Mỹ.

Anh nói, “Thật ra việc thông dịch khi ấy cũng không quá khó khăn, ở trại bác sĩ chỉ khám tổng quát, không quá đi sâu vào những từ chuyên môn về y khoa. Họ chỉ khám kỹ bệnh lao vì sợ người tị nạn mang mầm bệnh lao qua Mỹ thôi. Hoặc có người sanh con tại trị tị nạn, thì giúp thông dịch cho sản phụ và người nhà sản phụ. Khi nào tòa đại sứ cần người thông dịch, thì tôi thông dịch cho đồng hương. Tôi cũng thường giúp những đồng hương muốn đi mua vật dụng này kia mà lại không rành tiếng Anh.”

Qua đến Mỹ, ban đầu đi làm hãng, sau đó anh đi học ngành kỹ sư cơ khí rồi đi làm một thời gian, sau đó chuyển sang làm thương mại. “Bấy giờ tôi có cô bạn vốn làm thông dịch cho sở xã hội, lần đó (vào năm 1986), có một buổi hẹn thông dịch nhưng cô bận không đi được, cô nhờ tôi đi thông dịch giùm tại sở xã hội ở Quận Cam cho khách hàng khiếu nại với quan tòa việc xin tiền trợ cấp. Tôi đồng ý, nên cô đã báo cho bộ xã hội tại Sacramento (là nơi cô làm thông dịch viên) biết tôi sẽ đi thay cô. Khi tôi đến nơi để thông dịch, cũng có ông quan tòa, có người ký giấy cho rằng nguyên đơn không hội đủ điều kiện xin trợ cấp, và người nguyên đơn là thân chủ cần tôi thông dịch. Và kể từ lần thông dịch đầu tiên đó, mỗi khi ở dưới Quận Cam có việc cần thông dịch, thì nhân viên xã hội tại Sacramento gọi hỏi đi làm ngày đó, giờ đó, tại địa điểm đó được không? Nếu được, thì họ sẽ làm hồ sơ ghi tên tôi vào và gửi đến nơi đó để tôi vào thông dịch.”

Anh T.K. Dương kể, “Thời đó, tôi nhận được việc thông dịch này rất đều đặn, hầu như ngày nào cũng có việc. Mỗi một lần nhận việc như vậy, thời gian thông dịch chỉ khoảng 30 phút- 1 tiếng, tôi được trả $50 (lúc đó 50 đồng nhiều lắm, thời điểm đó tiền lương minimum wage chỉ khoảng 6- 7 đồng thôi). Nếu có hai cái hẹn, thì họ trả cho mình $100 đồng. Nhưng nếu ba cái hẹn cùng trong ngày hôm đó, thì họ trả cho mình tiền nửa ngày, tuy nhiên ít khi nào có được ba cái hẹn lắm. Đa số chỉ là 1, hoặc có lúc thì 2. Thường khi họ giao cho mình đi thông dịch, thì ở nhiều chỗ khác nhau, chứ không phải chỉ ở Quận Cam, lâu lâu cũng phải đi Los Angeles… Nhiều khi ngày hôm đó chỉ có một việc thông dịch lúc 10 giờ sáng, ở nhà mình phải đi từ 8 giờ, để phòng hờ kẹt xe. Năm-mươi đồng trả cho mình một lần thông dịch, là họ đã khoán luôn tiền xăng cho mình. Lúc đó tôi chỉ là independent contractor (làm việc độc lập), cuối năm họ gửi giấy khai thuế cho mình là 10-99 chứ không phải W-2.”

Theo anh T.K. Dương, “thời điểm những năm cuối thập niên 1980- đầu thập niên 1990, tiểu bang California dành cho trợ cấp xã hội cao, thành ra thông dịch viên cho thân chủ đi gặp quan tòa về vấn đề trợ cấp xã hội hầu như ngày nào cũng có việc. Nhiều hôm tôi đi thông dịch, tôi còn gặp các thông dịch viên người Việt của các công ty thông dịch khác cũng đi thông dịch như tôi vậy.”


Thi tuyển làm thông dịch qua điện thoại



Về cách tuyển thông dịch viên của công ty thông dịch qua điện thoại mà anh T.K. Dương đang làm được vài năm gần đây, anh cho biết, “Thông dịch qua điện thoại có cái khó là nhiều người không nghe qua điện thoại để thông dịch được. Ngay như mình là người Việt, nói tiếng Việt với nhau, mà nhiều khi nghe qua điện thoại còn nghe không rõ nữa. Khi làm thông dịch, phải nghe tiếng Anh để dịch lại sẽ còn khó hơn bội phần.

“Do đó điều đầu tiên của một thông dịch viên muốn làm được công việc thông dịch qua điện thoại đòi hỏi phải có kỹ năng nghe qua điện thoại. Cho nên khi xin việc, công ty cũng phỏng vấn người dự tuyển qua điện thoại. Khi xin việc, tôi phải trải qua tất cả ba cuộc phỏng vấn trên điện thoại. Cuộc phỏng vấn cuối cùng do một người Việt, là sếp trực tiếp của mình trong tương lai (nếu mình được nhận). Người phụ trách cuộc phỏng vấn đầu tiên hỏi tôi những câu hỏi rất căn bản, hỏi những câu thành ngữ tiếng Anh, để xem mình có biết nghĩa hay không.

“Buổi phỏng vấn qua điện thoại lần thứ hai họ sẽ cho mình nghe cuộn băng bằng tiếng Việt, mình phải dịch lại qua tiếng Anh, sau đó nghe cuộn băng tiếng Anh, rồi mình dịch qua tiếng Việt. Phỏng vấn qua điện thoại lần thứ ba là mình nói chuyện trực tiếp với người sếp của mình, người sếp sẽ thử khả năng thông dịch của mình nhiều lĩnh vực, chẳng hạn thông dịch về y tế, về bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm xe cộ… hỏi mình bằng tiếng Anh để mình dịch sang tiếng Việt và xem mình có những kiến thức về những lĩnh vực đó hay không. Mỗi lần phỏng vấn qua điện thoại khoảng 30 phút đến một tiếng.”

Cả ba buổi phỏng vấn trên chỉ là phần kiểm tra về khả năng thông dịch của thông dịch viên. “Nhưng để được nhận vào làm, công ty thuê mình làm còn điều tra lý lịch của mình rất kỹ. Và đây cũng là điều rất quan trọng khi họ quyết định có nhận mình vào làm hay không. Kiểm tra mình có vi phạm pháp luật không? Tình hình tài chánh của mình như thế nào, có thiếu nợ nhiều không, có trả trễ tiền bill không. Gia đình mình có bao nhiêu người, ai làm chứng cho tư cách của mình. Ngay khi mình điền đơn xin việc, khai hết mọi chi tiết cá nhân, công ty sẽ kiểm tra lại những chi tiết mình khai có đúng không? Và sau khi đã đậu được ba buổi phỏng vấn về kỹ năng thông dịch, cuối cùng sẽ có một người gặp mình để phỏng vấn trực tiếp mình về những thông tin mà mình khai trong lý lịch, để xem mình có trung thực không. Phải qua được thêm ải này nữa thì mới được nhận việc, chứ không phải là chỉ cần thông thạo khả năng thông dịch là đủ.”

Anh T.K. Duong giải thích, “Sở dĩ họ phải cẩn thận như vậy là vì việc mình thông dịch cho khách hàng trên điện thoại thuộc công việc bảo mật, nhiều khi khách hàng phải đọc số an sinh xã hội, số điện thoại, địa chỉ nhà, cung cấp những chi tiết cá nhân của khách hàng, mình đều nghe và thông dịch lại. Nếu người thông dịch không tốt, có thể lưu giữ những chi tiết kia lại để đem bán. Chính vì vậy tất cả các thông dịch viên khi được kiểm tra kỹ về lý lịch và khi ký hợp đồng cộng tác với công ty, đều phải cam kết giữ bí mật, không được phép phổ biến hoặc tiết lộ thông tin mà họ biết được trong quá trình thông dịch.”

Anh T.K. Dương nói thời gian đầu khi làm thông dịch qua điện thoại, anh được giao cho thông dịch đủ loại, từ bảo hiểm xe cộ, bảo hiểm sức khỏe, y tế, 911, hoặc trường hợp cảnh sát bắt được đối tượng nghi vấn, khi đó hai bên nói chuyện với nhau không hiểu thì cũng cần thông dịch trên điện thoại, thông dịch cho người chăm sóc tại gia, họ gọi để hỏi vì sao tháng này chưa nhận được check, hoặc mấy người gọi hỏi hãng gaz, hãng điện, điện thoại sao tháng này tiền gaz, tiền điện của họ lên nhiều quá, có tính nhầm bill không…, vân vân, nhưng dạo sau này thì anh được giao thông dịch chuyên về y tế tại bệnh viện nhiều hơn.

Anh kể, “Thông thường với những thông dịch viên mới vào làm, lâu lâu bên công ty, cụ thể là người sếp của mình sẽ bất chợt (không báo trước) nghe trên đường dây trong lúc mình thông dịch cho khách hàng, để họ đánh giá khả năng thông dịch của mình. Sau khi mình thông dịch xong, khoảng một tiếng sau, họ sẽ gọi cho mình, hỏi mình có nhớ cú điện thoại lúc giờ đó, về việc đó hay không. Rồi cho biết là lối thông dịch của mình đúng hay sai, nếu sai thì lần sau mình phải tránh những lỗi như vậy. Đây là việc kiểm tra đột xuất của công ty với các thông dịch viên, dù mình làm đã một, hai năm gì đó, công ty vẫn thường xuyên đột xuất kiểm tra khả năng thông dịch của mình. Chỉ đến khi nào họ cảm thấy rằng họ đã biết rõ khả năng của mình, thì họ sẽ không kiểm tra nữa. Còn nếu họ cảm thấy mình còn yếu, thì họ sẽ vẫn tiếp tục nghe mình thông dịch, để chỉ dẫn những sai sót của mình.”


Thời gian làm việc, lương bổng



Còn về thời gian làm việc, anh T.K. Dương cho biết, “Dù tôi chỉ làm bán thời gian, một ngày tám tiếng, một tuần chỉ có ba ngày, nhưng tôi vẫn được công ty trả lương W-2, có ngày phép, có bảo hiểm xã hội. Hiện nay giờ làm của tôi là từ 6 giờ sáng đến 10 giờ sáng, và từ 1 giờ trưa đến 5 giờ chiều. Vì từ 6 giờ sáng ở bên này là 9 giờ sáng bên miền Đông. Phía miền Đông nước Mỹ ít có người Việt ở gần nhau để đến bệnh viện làm thông dịch giống như ở đây. Ở đây nếu mình không rành Anh ngữ, có thể nhờ bạn bè, hàng xóm rành tiếng Anh đi cùng mình đến nhà thương để thông dịch, nếu không có, thì ở trong nhà thương, hầu như luôn có nhân viên nói tiếng Việt để giúp, không cần người thông dịch nhiều như ở phía miền Đông nước Mỹ, hay là miền Trung Mỹ giữa nước Mỹ, chỗ đó ít người Việt sống, thành ra những nơi đó rất cần thông dịch viên, mà thông dịch qua điện thoại là dễ dàng nhất.”

Về lương bổng, anh T.K. Dương nói, “Công việc này công ty sẽ trả cho mỗi thông dịch viên theo khả năng thông dịch của mình, công ty trả cho tôi là 35 xu một phút, tức là mỗi 1 tiếng là khoảng $21 đồng. Nhưng có điều là không phải lúc nào điện thoại mình cũng reng. Chỉ khi nào điện thoại mình reng, thì mình mới được 35 xu 1 phút. Còn số giờ của mình trong ngày nếu điện thoại không reng thì công ty trả cho mình lương tối thiểu, hoặc điện thoại có reng mà không đủ số giờ mà họ trả cho mình là 8 tiếng/ một ngày, thì số giờ đó cũng sẽ được trả minimum wage.

“Theo tôi biết những người làm thông dịch qua điện thoại làm toàn thời gian, sau khi trừ thuế, mỗi tháng cũng được khoảng hơn $2,000 đồng, vì được trả W-2, nên thông dịch viên có ngày phép, nghỉ bệnh… giống như mình đi làm việc tại công ty, nhưng là làm việc tại nhà. Công ty mà tôi đang làm, ngoài những người làm tại nhà như tôi, tại công ty còn có người đến làm việc tại văn phòng của công ty. Riêng tôi thích làm tại nhà, vì không phải lái xe đi đâu hết.”

Theo anh T.K. Dương làm thông dịch qua điện thoại cũng tùy ngày, có những hôm rất bận, nhưng cũng có hôm rất vắng vẻ. Thường nếu ngày lễ vào thứ Hai, thì ngày thứ Ba điện thoại anh sẽ reng liên tục. Có hôm ngồi từ sáng đến chiều, không thấy điện thoại reng, có hôm thì vừa mới thông dịch ở nhà thương xong, bỏ điện thoại xuống là có điện thoại từ hãng bảo hiểm gọi đến, cứ thế bận rộn suốt cả ngày.

Anh T.K. Duong nói, “Hồi trước, khi tôi mới vào làm thông dịch qua điện thoại, khi đó công ty chỉ yêu cầu tôi có đường dây điện thoại riêng cho công việc thôi, những lúc trong giờ làm của mình mà điện thoại không có ai gọi, tôi có thể tranh thủ ngồi trên mạng, hoặc xem tivi. Chỉ khi có điện thoại thì tôi mới tắt hết mọi tiếng động xung quanh, để chỉ nghe và thông dịch thôi. Còn bây giờ bắt đầu từ năm 2016 này, công ty yêu cầu các thông dịch viên làm việc tại nhà phải có đường internet, việc thông dịch giờ chuyển sang thông dịch qua điện thoại có kèm thêm webcam.

“Đến giờ làm, mình mở webcam ở laptop mình lên, người bên công ty và khách hàng khi cần mình thông dịch, thấy được mình, và mình cũng thấy được họ trong suốt quá trình thông dịch trên điện thoại qua webcam. Vì vậy tôi không còn làm việc riêng trong lúc điện thoại không reng nữa. Vì đại diện công ty sẽ thấy hình ảnh của mình ngồi trước lap top trong giờ làm việc, dù khi đó điện thoại mình không reng.”

Anh T.K. Dương cho rằng trong trường hợp những ai là người thích giúp đỡ người khác, thì làm nghề thông dịch là rất đúng. Vì người thông dịch là người làm cầu nối ngôn ngữ giúp hai bên do bất đồng ngôn ngữ không thể hiểu nhau, để có thể hiểu nhau dễ dàng hơn. “Nghề thông dịch bắt mình phải học hoài, nhất là học ngữ vựng để mình biết được những gì mới, những gì thay đổi mỗi ngày trong đời sống. Chẳng hạn với lĩnh vực y tế, đâu phải 10 người có bệnh giống nhau, mà có khi có đến chín bệnh khác nhau, hoặc có những bệnh mà từ đó giờ mình chưa nghe tới, hoặc mình nhìn chữ đó, mình cũng chưa chắc biết cách đọc chữ đó như thế nào nữa, đến khi nghe người ta nói rồi thì mới biết rằng chữ đó mình có biết.

“Hoặc có lúc tôi phải thông dịch cho người Việt sống ở Anh, ở Úc. Người Anh, người Úc có lối phát âm khác với người Mỹ. Mình phải nghe nhiều, mới quen được giọng người Anh, người Úc, cũng giống như người miền Nam muốn nghe được giọng Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi nói chuyện, lần đầu chắc chắn không nghe ra, nhưng nghe vài lần thì sẽ nghe được những gì họ nói.”


Vui buồn của nghề và đạo đức nghề nghiệp



Về những nỗi buồn trong nghề, anh T.K. Dương tâm sự, “Có lần tôi thông dịch qua điện thoại cho một người bị bắt vào tù, giọng của ông là người ở vùng quê phía Bắc Việt Nam, rất khó nghe, ông lại dùng thổ ngữ địa phương, tôi không hiểu ông nói gì. Tôi xin ông lặp lại, nhưng khi ông lặp lại tôi vẫn nghe không được, đành phải xin ông nói lại lần nữa, thế là ông nổi sùng lên, chửi tôi và bảo mày không phải người người Việt Nam, rồi ông ta yêu cầu phải tìm thông dịch khác. Khi đó tôi có giải thích với bên cảnh sát là do ông ta nói thổ ngữ địa phương, tôi không hiểu ông nói gì. Nhưng những trường hợp như vậy thì tôi không gặp thường.

“Lắm khi làm thông dịch, tôi cũng bị đưa vào những hoàn cảnh rất buồn khi phải nói cho Bố Mẹ của người con rằng đây là giờ phút cuối cùng của con họ, cho người nhà biết thủ tục tẩm liệm như thế nào. Hay là hỏi xem người bệnh có thân nhân nào ở bên này hay không và biết rằng người này chỉ có một mình và tất cả bạn bè, người thân chỉ là những chiến binh cũ mà thôi. Tôi rất buồn khi phải thông dịch cho những hoàn cảnh như vậy.
“Hoặc khi phải thông dịch cho các trường hợp dính líu đến bạo lực gia đình, hay các ông bà già cả cần sự giúp đỡ trong việc xin trợ cấp thực phẩm hay các dịch vụ về điện thoại, điện lực…. Qua những hoàn cảnh này, tôi cảm thấy mình vẫn còn may mắn hơn nhiều người khác. Cũng nhờ thông dịch đa dạng như vậy, tôi học hỏi thêm được nhiều điều, mở mang thêm kiến thức của chính bản thân mình.”

Nói về niềm vui và đạo đức của một người thông dịch qua điện thoại, anh T.K. Duong chia sẻ, “Có lúc khách hàng gọi vào, khi mình thông dịch xong, giúp hai bên hiểu biết, trao đổi được công việc với nhau, hai bên đều vui vẻ, thì tôi vui lắm, vì thấy mình làm tròn được vai trò là cầu nối ngôn ngữ. Còn về đạo đức nghề nghiệp, quan trọng nhất của thông dịch viên là sự vô tư, không thiên vị bên nào hết và phải có sự kiên nhẫn khi gặp những khách hàng nóng tính, nói những lời không hay. Ngay cả việc mình phải tự học mỗi ngày để làm tốt công việc thông dịch, cũng là một sự kiên nhẫn.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 23rd, 2018, 6:54 am

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(5)



Luật sư (Derrick) Nguyễn Hoàng Dũng hiện làm việc tại Quận Cam, từng là Ủy Viên trong Ủy Ban Cố Vấn Tổng Thống Về Cộng Đồng Người Mỹ Gốc Châu Á Thái Bình Dương, về vấn đề thương mại (nhiệm kỳ 3 năm) thời Tổng Thống George W. Bush, đã chuyển các thông tin cần biết về cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ đến với chính phủ Hoa Kỳ, đồng thời cung cấp nhiều thông tin về chính sách của chính phủ Hoa Kỳ nhằm khuyến khích, hỗ trợ cho việc kinh doanh của cộng đồng người Việt. Nhiều đồng hương còn quen thấy anh trong vai trò MC cho những hội nghị thương mại, các chương trình văn hóa, nghệ thuật, v.v.

Image
Luật sư Nguyễn Hoàng Dũng (Hình cung cấp)



Anh cũng từng nhận lời dạy hệ thống luật pháp (cung cấp cho các học viên kiến thức về hệ thống lập pháp Hoa Kỳ, về luật liên bang, tiểu bang) khóa 2 (cũng là khóa cuối) của khóa học Thông Dịch Tòa Án do trường đại học CSU Fullerton mở ra cho cộng đồng gốc Việt (khóa học kéo dài 18 tháng, học vào các tối cuối tuần, kết thúc vào năm 2012).


Nhu cầu thông dịch viên tiếng Việt



Theo luật sư Nguyễn Hoàng Dũng, “Thống kê dân số tại Hoa Kỳ năm 2010 cho biết có khoảng 2 triệu người Việt trên nước Mỹ, theo tôi thống kê không chính xác lắm, vì có rất nhiều người Việt không có giấy tờ, nên không khai báo là người gốc Việt, hoặc nếu có giấy tờ đầy đủ, nhưng vì vấn đề gì đó cũng không khai báo gì hết. Do vậy tôi cho rằng số người Việt tại Mỹ có thể lên đến 3 triệu người không chừng, và trong số đó có nhiều người không nói hay viết rành rẽ tiếng Anh trong nhiều lãnh vực khác nhau qua các sinh hoạt đa dạng của đời sống hàng ngày, họ rất cần sự trợ giúp thông dịch.
“Dịp này đang là thời gian bầu cử, chúng ta cũng thấy có những văn bản dịch sang tiếng Việt để hướng dẫn cho cử tri biết luật nào, ứng cử viên ra làm sao, lời tuyên bố, lời phát biểu của họ như thế nào để cử tri người Việt không rành Anh ngữ có thể lựa chọn đúng đắn hơn khi bầu lá phiếu của mình. Ngay cả trong đời sống hằng ngày như đi gặp bác sĩ. Những người sống trong Quận Cam, nhất là vùng Little Saigon, thì việc phải gặp bác sĩ, luật sư, kế toán… là người gốc Việt nói tiếng Việt, thì những ai không rành tiếng Anh không gặp phải khó khăn trong vấn đề ngôn ngữ. Nhưng với những ai sống tại tiểu bang ít người Việt, lại không rành tiếng Anh, thì rất cần thông dịch trợ giúp. Hay chẳng may vướng đến luật pháp rồi phải ra tòa, họ cũng cần phải có thông dịch để dịch cho mình. Vì vậy, tôi xin nhấn mạnh là nhu cầu thông dịch viên và biên dịch viên tiếng Việt rất cao, và nếu gặp phải thông dịch không đúng, thì rất nguy hiểm.”


Thông dịch viên hữu thệ



Còn về thông dịch viên hữu thệ, luật sư Dũng nói, “Theo như tôi biết thì số thông dịch viên hữu thệ gốc Việt ở tòa án tại California không nhiều lắm. Vài năm gần đây mới có thêm số thông dịch viên gốc Việt được cấp bằng hành nghề hữu thệ làm cho tòa án, chứ còn ngày xưa thì rất ít thông dịch viên hữu thệ gốc Việt. Vì muốn làm thông dịch viên hữu thệ của California phải qua nhiều cuộc sát hạch, vừa viết, đọc, nghe không dễ, nhất là phải nghe và dịch những từ chuyên môn.

“Nhiều người sẽ cho rằng mình là người Việt phải nghe những từ chuyên môn tiếng Mỹ rất khó, nhưng chính những người Mỹ sinh đẻ tại Mỹ khi nghe những từ chuyên môn bằng tiếng Mỹ cũng còn không hiểu hết. Hay như người Việt, nhiều khi nghe những từ chuyên môn của tiếng Việt cũng đâu có hiểu hết nghĩa, chẳng hạn những từ cổ, từ gốc Hán Việt, phương ngữ địa phương, thì huống hồ gì phải nghe và hiểu để dịch lại những từ chuyên môn trong tiếng Mỹ. Hoặc có những khái niệm thật trừu tượng của tiếng Mỹ không hoàn toàn có trong tiếng Việt, không có từ tương đương, thì rất khó để thông dịch lại cho đúng.”

Luật sư Dũng kể, “Mặc dù có rất nhiều các anh chị em gốc Việt có đủ trình độ thông dịch, nhưng bài thi để lấy bằng thông dịch viên hữu thệ quá khó, nên có vài anh chị em đi đường vòng, nghĩa là nếu thi tại California khó đậu, thì tìm tiểu bang California có liên kết với tiểu bang nào khác. Ví dụ nếu thông dịch viên thi đậu tại Florida có thể làm việc tại California.

“Sau khi rộ lên việc một loạt thông dịch viên tại California qua Florida thi bằng hữu thệ, bây giờ thì Florida cũng xiết chặt lại, tiểu bang Florida ra quy định muốn thi lấy bằng hữu thệ tại Florida thì người đó phải là cư dân của Florida ít nhất vài ba tháng, chứ không thể là cư dân nơi khác sang ghi danh thi.”
Nói về khóa huấn luyện thông dịch viên hữu thệ do Đại Học Cal State Fullerton mở, luật sư Nguyễn Hoàng Dũng giới thiệu, “Học viên ghi danh theo học khóa học này, trường không cấp bằng cho thông dịch viên vào làm trong tòa, mà chỉ cấp tín chỉ thôi. Nhưng tín chỉ cũng không quan trọng, vì nếu không có bằng hữu thệ thì dù có tín chỉ của trường Cal State Fullerton thì thông dịch viên đó cũng không được vào làm trong tòa.

“Điều quan trọng của khóa học này là hướng dẫn những khả năng cho học viên để đi thi lấy bằng hữu thệ. Vì có nhiều người giỏi nhưng phải qua sự huấn luyện, trau dồi thì mới biết cuộc sát hạch đó hỏi những gì để chuẩn bị. Nếu mình có chuẩn bị ôn luyện trước khi thi, thì vẫn tốt hơn là không chuẩn bị. Khóa học này huấn luyện cho học viên rất nhiều cách, dịch đuổi và dịch đồng thời.”

Dịch đuổi (consecutive interpretation) là khi thông dịch viên dịch ngay sau khi người nói nói xong, có thể là dịch một chiều (chỉ có một người/ một bên nói- bên còn lại chỉ nghe) hoặc đa chiều (người nói nói- sau đó người nghe nói lại), và trong quá trình trình dịch, người dịch có thể tạm dừng người nói lại để hỏi cho rõ về nội dung người nói đã nói để dịch cho chính xác.

Dịch đồng thời (simultaneous interpretation) là thông dịch viên dịch trong khi người nói nói, tức là quá trình người nói nói và người dịch dịch diễn ra song song và gần như cùng tốc độ.

Anh cho biết thêm, “Khóa học còn dạy các từ ngữ chuyên môn bên luật pháp, y tế, tiếng lóng của tội phạm, vân vân. Cá nhân tôi chỉ dạy về hệ thống luật pháp của Mỹ, tôi dạy bằng tiếng Anh là chính, đôi khi có chen bằng tiếng Việt. Tôi dạy trong khoảng ba tháng, học mỗi tuần một tối (3 tiếng), vào ngày cuối tuần.”


Vai trò của thông dịch viên hữu thệ trong tòa án tại California



Theo luật sư Dũng, tại California tòa kháng án là không có nhân chứng ra xét xử, mà chỉ xét xử theo hồ sơ mà tòa ở dưới xét xử. Trên tòa kháng án thì không cần thông dịch.

Nhưng tòa xét xử thì phải có thông dịch, vì có nhiều nhân chứng, hay người trong sự kiện đó không nói được tiếng Anh thì sẽ có thông dịch. Bên tòa hình sự, nếu là người bị truy nã, bị kết án, trong thời gian xét xử, bắt buột phải có thông dịch viên hữu thệ do tòa cung cấp.

Còn bên tòa dân sự, khi người nào thưa kiện hoặc bị kiện, người đó có quyền có thông dịch viên, nhưng họ phải tự trả tiền cho thông dịch viên. Bên tòa dân sự vẫn cần có thông dịch viên có bằng hữu thệ. Tuy nhiên đó phải là vụ kiện dân sự giới hạn có số tiền kiện tụng trên $25,000, hoặc không giới hạn có số tiền dưới $25,000.

Trong trường hợp vì lý do gì đó mà không có thông dịch viên hữu thệ, thì thẩm phán của tòa sẽ hỏi người nhận dịch giúp, hỏi vài câu để xem người đó có khả năng dịch không, đặc cách làm thông dịch cho vụ đó. Hoặc thông dịch viên đó nếu được luật sư của hai bên đồng ý thì vẫn được thông dịch, dù không có bằng hữu thệ. Nhưng nếu có sự phản đối của luật sư một bên thì vẫn không được.

Còn với Small Claims Court (Tòa Tiểu Tụng) có số tiền kiện dưới $10,000 thì không cần có thông dịch viên có bằng hữu thệ, người đó có thể thuê thông dịch viên không có bằng hữu thệ từ những công ty thông dịch hoặc nhờ bạn bè đi thông dịch giúp cho mình cũng được.


Thông dịch viên hai bên cùng kiểm tra khả năng thông dịch của nhau



Luật sư Nguyễn Hoàng Dũng nói dù anh rất rành tiếng Việt, có thể rành hơn cả thông dịch viên đến thông dịch cho anh, vì anh đã “sống” với hồ sơ mà anh phụ trách hằng bao tháng, hay cả năm trời, những tình tiết trong hồ sơ anh đều rành rẽ. Nhưng anh chỉ là luật sư, nên anh không được quyền tự thông dịch cho thân chủ mình. Vì tiếng Anh là ngôn ngữ chính trong tòa án, các hồ sơ đều lưu lại bằng tiếng Anh, khi đối chất với thân chủ, bắt buộc anh vẫn phải nói tiếng Anh để người thông dịch dịch lại cho thân chủ nghe. Hoặc khi chất vấn bên đối phương là người Việt, anh cũng phải nói tiếng Anh, để thông dịch viên dịch lại.

“Nếu trong vấn đề thưa kiện có điều gì đó là trọng tâm vấn đề, tôi có quyền thuê thông dịch viên để kiểm tra thông dịch viên của đối phương có dịch đúng hay không. Có thể lúc tôi nghe thông dịch viên đối phương dịch sai, tôi không được quyền nói thông dịch viên đó nói sai, mà tôi chỉ có quyền hỏi để thông dịch của tôi thông dịch lại và thông dịch câu trả lời của thông dịch bên đối phương. Bên cạnh phần dịch nói, còn có cả dịch viết của tài liệu kiện tụng, có những người text điện thoại hoặc email không bỏ dấu, hay viết luôn tuồn không có chấm, phẩy, khi tài liệu đó làm bằng chứng, thì lúc dịch, phải có thông dịch 2 bên, để xem trong hoàn cảnh nào, cái nào hợp tình hợp lý hơn, đó còn là cái khó nữa với thông dịch viên.

“Hoặc đối phương có thông dịch viên mà mình cảm thấy thông dịch viên của đối phương dịch không đúng, mình có thể gọi thông dịch viên của mình để hai bên tranh luận những từ ngữ, đối chứng lại, vì có nhiều vụ án, từ ngữ sử dụng khi thông dịch rất quan trọng.”

Luật sư kể, “Có một lần, tôi đại diện cho một cụ ông xin li dị cụ bà, cụ bà không vui. Những người bạn của cả hai có viết thư khuyên cụ ông không nên li dị cụ bà, cụ ông có viết thư lại cho người bạn, ghi đại ý là bà vợ của tôi là một phụ nữ lăng loàn, và có dẫn chứng trong thư thêm đây là người con dâu hỗn với mẹ chồng.

“Cụ bà đã thưa cụ ông ra tòa vì đã xúc phạm cụ bà, bởi cụ bà là người đàng hoàng. Khi thưa ra tòa, thì lá thư đó được dịch sang tiếng Anh, từ lăng loàn được thông dịch bên luật sư của cụ bà dịch là Promiscuous (nghĩa là người đàn bà ngủ với người đàn ông này, người đàn ông khác). Nhưng cụ ông có giải thích là cụ ông không nói cụ bà là người lang chạ, mà là người con dâu hỗn với mẹ chồng.
“Phần lớn 10 trên10 người Việt Nam tôi hỏi đều nói chữ lăng loàn là người đàn bà lang chạ, nhưng thời các cụ, trong từ điển cũng ghi thí dụ từ lăng loàn là Có hành vi hỗn xược xúc phạm người trên, không chịu phục tùng khuôn phép (thường nói về phụ nữ trong quan hệ gia đình). Con dâu lăng loàn với mẹ chồng. Chứ không hề nói về tính cách sinh lý.

“Khi đó tôi có cuốn từ điển xưa, nên trình lên cho quan tòa xem, để chứng minh vào thời các cụ, chữ lăng loàn có nghĩa như vậy.

“Chính cụ ông cũng khẳng định không có ý nói cụ bà ngủ với nhiều người khác, mà chỉ là người hỗn với mẹ chồng. Mà trong thư cụ ông viết cũng có chi tiết đó.

“Cái khó ở đây là ngôn ngữ luôn biến chuyển theo thời gian. Chữ trong từ điển không phải là chữ đúng, chữ sai, mà là chữ thông dụng nhiều người dùng nhất. Người hồi xưa có thể hay dùng những từ như thế này, nhưng đến thời nay không còn dùng nữa.

“Tôi đưa thí dụ này ra, vì tôi muốn nói rằng đôi khi chỉ một chữ cũng đã thay đổi cục diện cho bị cáo thành vô tội hay có tội, cũng chỉ vì một chữ đó thôi.

“Rõ ràng là vai trò của thông dịch viên rất quan trọng, đòi hỏi sự hiểu biết của thông dịch viên cũng phải rất cao, sâu, rộng.”

Luật sư kể thêm một trường hợp khác, “Có lần tôi là người đi hỏi cung đối phương, phải mướn thông dịch viên qua một hãng thông dịch, người ta gửi cô thông dịch viên có bằng hữu thệ đến để thông dịch.
“Nhưng tôi phải bỏ cuộc hỏi cung, do người thông dịch nghe không được vấn đề. Người bị hỏi cung đang nói về Vụ Án, vì người đó nói giọng miền Nam, nên nghe thành Dụ Án.

“Thông dịch viên thì lại nghe là “Dự Án”, thành ra cứ dịch là Project. Luật sư bên đối phương là người Mỹ, nhưng ông ấy cũng thấy việc dịch này có vấn đề, vì tôi đang hỏi về lawsuit (vụ án) mà thông dịch khi dịch sang tiếng Anh lời người đang được tôi hỏi cung cứ dịch là Project (dự án). Vì vậy tôi phải tạm ngưng lại cuộc hỏi cung để tìm thông dịch viên khác.

“Những người cần được thông dịch, không phải ai cũng phát âm rõ ràng, rành mạch, có người phát âm không rõ, bị ngọng nữa, mà thông dịch viên nghe lộn, thì cũng phiền lắm.”


Thông dịch viên chỉ dịch chứ không diễn giải



Về những điều cần có của một thông dịch viên, luật sư Nguyễn Hoàng Dũng cho rằng, “Người thông dịch phải có vốn sống, kinh nghiệm nhiều, ngữ vựng nhiều thì việc thông dịch sẽ dễ dàng hơn. Nhưng ngoài kỹ năng ngôn ngữ, người thông dịch cần phải hiểu trách nhiệm thông dịch chỉ dịch chứ không diễn giải.”
Luật sư thấy có rất nhiều thông dịch viên làm cho cơ quan thông dịch, dịch cho các hãng bảo hiểm chuyên về tai nạn xe cộ, có những thông dịch viên không qua khóa huấn luyện về thông dịch, không có sự chuẩn bị thành ra dịch hơi kém.

Lỗi mà những thông dịch này vấp phải nhiều lần mà cá nhân anh nhìn thấy là họ không hiểu được lời nói của người mà họ dịch, họ cứ hỏi ngược lại người mà họ dịch. Hỏi tới hỏi lui, tới khi họ hiểu ra, mới dịch sang tiếng Anh.

“Theo tôi cái nhiệm vụ, trách nhiệm rất cao của người thông dịch là phải dịch cả những câu nói sai của người được dịch, cả những câu nói ngớ ngẩn, phải dịch chính xác như vậy. Khi người cần dịch ậm à, ậm ờ, mình cũng phải ậm à, ậm ờ.

“Trách nhiệm của thông dịch viên không cần phải hiểu người cần được thông dịch nói gì, mà nhiều khi luật sư cố tình hỏi ngoắc nghéo xem đối phương có nói thật hay không, thì nhiều khi câu hỏi rất vớ vẩn, chuyện hỏi vớ vẩn hay là câu trả lời vớ vẩn là chuyện của người ta. Người ta nói sao, người thông dịch cứ dịch lại y vậy, đừng có cố tình hỏi lại là cái này không có nghĩa, rồi hỏi lại câu đó có nghĩa như thế nào.”

Luật sư Dũng kết luận, “Người thông dịch không cần phải hiểu và không nên gắng tìm hiểu người kia nói gì, mà cứ dịch lại những gì người kia nói thôi, thì đó mới là đúng trách nhiệm.”

“Đó là điều tiên quyết, ai cũng phải biết. Nếu người nói mà thông dịch viên nghe không được, thì có quyền xin lỗi ông, bà hãy nhắc lại lời nói, tôi không nghe được, xin hãy lập lại.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 23rd, 2018, 7:04 am

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(6)

Thông dịch viên Thomas Vũ và lớp học luyện thi bằng hữu thệ (phần 1)



Ông Thomas Vũ là thông dịch viên Việt ngữ hữu thệ toàn thời gian cho tòa Central Justice Center, Santa Ana gần 40 năm, ông vừa mới nghỉ hưu hơn một năm nay, nhưng ông vẫn còn làm thông dịch cho một số tòa án và nhiều công ty thông dịch với tư cách là một freelance, hành nghề tự do. Ông cũng từng được mời dạy khóa 1 là khóa học Thông Dịch Viên hữu thệ Tòa Án (Certified Court Interpreter) đầu tiên dành cho Việt ngữ của Đại Học Cal State Fullerton mở ra.


Image
Thông dịch viên Thomas Vũ và người vợ của mình tại nhà riêng (Hình cung cấp)



Sau đó ông tự đứng ra mở lớp thông dịch tiếng Việt chỉ duy nhất một mình ông dạy, để giúp các học viên luyện thi lấy bằng hữu thệ Tòa Án, lớp học của ông mở ra vẫn đang tiếp tục, và đã có rất nhiều học viên do ông huấn luyện đã thi đậu bằng Thông Dịch Viên hữu thệ Tòa Án hiện đang là thông dịch viên toàn thời gian, bán thời gian của một số tòa án tại Quận Cam hoặc hành nghề độc lập (independent contractor) cho một số công ty thông dịch.

Cách nay khoảng hai năm trên nước Mỹ bắt đầu quy định về bằng Thông Dịch Viên Hữu Thệ Y Tế (Certified Medical Interpretation), những thông dịch viên thi đậu bằng này được quyền thông dịch trong tòa những vụ thưa kiện về y tế, tai nạn lao động, bảo hiểm sức khỏe.

Ông Thomas Vũ tự hào cho biết, “Bên ngôn ngữ tiếng Việt, trên toàn Hoa Kỳ hiện nay chỉ có sáu người gốc Việt có bằng Thông Dịch Hữu Thệ Y Tế, một người ở New Jersey, một người ở Arizona, bốn người ở California mà bốn người đó đều là học trò của tôi.”

Ông Thomas Vũ nói, “Bắt đầu từ tháng 1 năm 2015, thống đốc tiểu bang California, ông Jerry Brown đã ra luật là tất cả thông dịch viên dịch trong tòa án tại tiểu bang California và thông dịch những cuộc hỏi cung, đều phải có bằng thông dịch hữu thệ. Trước khi có luật này, có nhiều người nói láo là có bằng, nhưng vì chưa ra luật, nên đôi khi không bị kiểm tra, nay có luật rồi, vì vậy thông dịch viên nói dối có bằng hữu thệ, khi bị phát hiện không có, sẽ bị đi tù như chơi.

“Đã từng có nhiều người nói xạo là có bằng thông dịch hữu thệ liên bang. Liên bang không có tổ chức thi bằng hữu thệ tòa án, chỉ có từng tiểu bang tổ chức thi thôi. Bằng thông dịch hữu thệ liên bang chỉ có tiếng Tây Ban Nha và vài ngôn ngữ khác, nhưng không có tiếng Việt.”


Thi lấy bằng hữu thệ



Ông Thomas Vũ cho biết cá nhân ông là một trong những thông dịch viên gốc Việt đầu tiên đậu bằng Thông Dịch Viên Hữu Thệ từ thập niên 1980, “Trước đó không có quy định thông dịch viên trong tòa phải có bằng hữu thệ, chỉ cần có khả năng thông dịch thôi, nhưng khi tôi làm thông dịch toàn thời gian ở tòa được 10 năm thì ra luật thông dịch viên trong tòa phải có bằng thông dịch hữu thệ. Vì vậy tôi phải đi thi lấy bằng. Ngày xưa đi thi cũng như bây giờ, gồm hai phần là thi viết, đậu phần thi viết rồi thì mới được thi nói (Oral test). Ngày xưa thi viết khá phức tạp, bắt người dự thi phải dịch từ tiếng Việt qua tiếng Anh, và từ tiếng Anh qua tiếng Việt. Đưa ra những từ tiếng Anh kêu giải nghĩa chính xác của từ đó. Thành ngữ, tục ngữ… tiếng Anh để mình tìm thành ngữ, tục ngữ tương đương tiếng Việt để dịch ra. Đưa ra những từ tiếng lóng, tiếng chửi tục, để dịch từ Anh sang Việt và từ Việt sang Anh. Còn thi viết bây giờ đỡ phức tạp hơn hồi xưa, bây giờ dịch viết chỉ cần người thi giải nghĩa của từ đó từ tiếng Anh sang Anh, chứ không còn dịch từ Anh sang tiếng Việt nữa.

“Còn phần thi nói (Oral test) thì hồi xưa và ngày nay đều giống nhau, đều có ba phần, gồm dịch theo văn bản (sight), dịch nối đuôi (consecutive) và dịch song song (simultaneous). Nhưng hồi tôi đi thi, phần thi nói có giám khảo ngồi nghe trực tiếp phần thi của mình, kèm theo thâu băng để tránh gian lận (vì lúc đó tiểu bang có tiền nhiều). Khi đó có một ông là tiến sĩ ngữ học Việt Nam, còn bên tiếng Anh có hai ông có bằng tiến sĩ về tiếng Mỹ. Sau này thi nói, người dự thi chỉ bật máy lên nghe, rồi trả lời bằng cách ghi âm lại, sau đó nộp phần bài thi ghi âm của mình.”

Theo ông Thomas Vũ, thông dịch viên hữu thệ tòa án đòi hỏi có kỹ năng phải rất cao, thông dịch được nhiều lãnh vực khác nhau, người thông dịch hữu thệ tòa án có toàn việc thông dịch mọi khía cạnh trên toàn Hoa Kỳ, chứ không riêng gì các vụ xử ở trong tòa án không.

“Chữ Certified Court Interpreter khiến người ta nghĩ là khi có bằng này, bắt buột phải vô tòa làm, thật ra không phải như vậy. Cầm cái bằng này là người đó đã chứng minh cho chính phủ biết bản thân người đó đã có sự huấn luyện, thi sát hạch đã đậu, và có khả năng thông dịch. Khi đậu bằng này, thông dịch viên có quyền dịch từ vấn đề hình sự, dân sự, luật phân chia tài sản, DMV, Nha Phát Triển Nhân Dụng (Employment Development Department), cho SSI, về vấn đề y tế, dịch về vấn đề bồi thường lao động, dịch cho luật gia đình, chia tài sản, li dị…kể cả vấn đề về y tế luôn. Có nghĩa là nếu mình thi đậu bằng Medical Certificate Interpretation, mình chỉ có quyền dịch về y tế thôi, chứ không được quyền dịch cái gì khác về y tế, nhưng người nào có bằng Certified Court Interpreter thì có quyền dịch từ tòa liên bang, tòa tiểu bang.”

Ông Thomas Vũ cho biết thêm,
“Thông dịch viên phải hiểu được tầm quan trọng của công việc mình đang làm, phải luôn trau dồi nghề nghiệp và cập nhật những thông tin mới. Nếu các vị bác sĩ, dược sĩ, nha sĩ… đều phải học những khóa ngắn hạn, tham dự các hội thảo… để cập nhật thông tin nghề nghiệp chuyên môn, thì nghề thông dịch cũng y vậy.

“Theo quy định thì những người đã có bằng hành nghề thông dịch hữu thệ tòa án, thông dịch hữu thệ y tế bắt buột mỗi hai năm phải học 30 unit (học trên online, cập nhật chuyên môn nghề nghiệp, ví dụ học về tiếng lóng của tiếng Việt, tiếng lóng của tiếng Anh.) cộng với phải làm tối thiểu 40 công việc thông dịch cho tòa từ bên luật gia đình, về hình sự, những buổi hỏi cung(với người có bằng hữu thệ tòa án) và thông dịch về y tế (cho người có bằng hữu thệ y tế), thông dịch viên đó phải chứng minh mình có đi làm được 40 unit trong vòng 2 năm thì mới được gia hạn lại bằng hành nghề.”


Những tai nạn nghề nghiệp



Ông Thomas Vũ kể rằng bản thân ông trong suốt quá trình làm thông dịch tại tòa án, ông cũng phải học rất nhiều. Vào thập niên cuối 1970, thập niên 1980, khi ông làm thông dịch, cả tòa ở Quận Cam chỉ có hai thông dịch viên gốc Việt, là ông và một người nữa.

“Ngày xưa tội phạm gốc Việt nhiều lắm, vụ trộm cướp hầu như tuần nào cũng có, lừa đảo. Những vụ án lớn nhất của người Việt tại Quận Cam đều do tôi dịch, tôi nhớ từng chi tiết, nhờ vậy mới có thể truyền đạt kinh nghiệm cho các học viên đầy đủ được.”

Ông nói, “Khi dạy các học viên, tôi cho phép học viên có bất kỳ thắc mắc nào đều hỏi, những gì tôi biết thì tôi sẽ trả lời, còn những gì tôi không biết có thể là luật mới cập nhật, thì tôi sẽ tìm hiểu rồi trả lời sau. Tôi luôn thành thật với học viên những gì mình biết và những gì mình không biết, không xạo, không nổ. Tôi luôn bảo đảm với các học viên của tôi một chuyện, đó là không bao giờ giấu nghề với học viên, luôn kể ra những sai lầm trong quá trình thông dịch khi tôi làm trong tòa án, để học viên biết mà tránh. Khi tôi dịch sai trên tòa, tôi xin lỗi quan tòa là tôi đã dịch sai.”

Ông nhắc lại tai nạn nghề nghiệp của mình,
“Chẳng hạn chữ giết người, thay vì I kill some one, thì có lần thông dịch, tôi đã phạm sai lầm khi dịch là murder. Trong từ điển tiếng Việt thì murder là sát nhân, nhưng đối với khía cạnh luật pháp của Hoa Kỳ, thì murder là người có ý định, có sự toan tính trước, sự cố tình để giết người. Nó nặng lắm, chứ không phải là giết người vì có lý do chính đáng, ví dụ chồng đi làm về phát hiện vợ ngoại tình, bắn chết vợ và tình nhân. Đây là giết người có lý do chính đáng. Nếu giết người có lý do chính đáng, thì luật pháp Hoa Kỳ sẽ khoan hồng, hình phạt nhẹ hơn.

“Đáng lẽ ra khi nghe câu cung khai của người chồng kể lại nói với vợ là em ơi, anh giết nó rồi, tôi phải dịch là honey, I kill him, lúc đó tôi lại dịch là I murder him. Khi nghe tôi dịch như vậy, người luật sư của bị cáo giận dữ với tôi, vì rõ ràng họ biết tôi đã dịch sai. Lúc đó tôi không biết tại sao bị phản ứng như vậy.

“Sau đó luật sư (người Mỹ) có hỏi tôi có biết chữ murder là gì không, tôi có đưa từ điển ra cho luật sư xem, giải thích chữ murder khi dịch sang tiếng Việt là sát nhân, là giết người, nhưng người luật sư đó phản đối, nói tiếng Việt nghĩa là vậy, nhưng tiếng Mỹ murder là cố tình giết, có sắp đặt trước, và đây là tội nặng nhất trong các tội giết người, bị cáo sẽ nhận hình phạt nặng nhất.

“Hiểu ra vấn đề, tôi có trình lên quan tòa cuốn từ điển và giải thích do từ điển tiếng Việt dịch là vậy, đây là lỗi lầm của tôi. Chính sau vụ dịch sai đó, tôi có dành thời gian ghi danh học luật để nghiên cứu sâu hơn và rất thận trọng khi dịch. Bởi vì có thể chỉ vì dịch chữ không đúng, mình đã làm thay đổi tội trạng của vụ án. Khi dịch, mình không được dùng chữ mà từ chữ đó đặt người ta vào thế cố tình phạm tội, nó kinh khủng lắm. Vì vậy thông dịch viên bắt buột phải có phản xạ nhanh, dịch nhanh, nhưng cũng phải chính xác.”

Ông Thomas Vũ kể thêm,
“Tôi luôn nói với các học viên của mình là dù tôi làm thông dịch trong tòa gần 40 năm, nhưng không phải chữ nào tôi cũng biết. Vì không biết thì phải học, không bao giờ kiêu ngạo ta đây cái gì cũng biết. Chẳng hạn tôi là thông dịch suốt vụ án về hai mẹ con của Miss Hà (thầy bói) bị sát hại, có người nói thằng bóng. Tôi qua Mỹ khi còn trẻ, đâu có sống thời Việt cộng, nên nhiều từ của Việt Cộng dùng sau 1975, tôi không biết, rồi họ còn nói từ Ô sin, tôi cũng đâu có biết Ô sin là gì? Khi đó tôi phải báo lại ngay quan tòa là tôi không biết chữ này, phải tham vấn lại.

“Khi quan tòa yêu cầu người đó nói rõ hơn về thằng bóng thì người đó nói là đồng tính luyến ái, thì tôi mới biết là Gay. Ô sin là người ở đợ (Vì nhân vật Ô Sin trong bộ phim truyền hình Nhật bản chiếu tại Việt Nam những năm 1990 khi còn nhỏ phải đi ở đợ, mặc nhiên tại Việt Nam nói Ô Sin là ai cũng hiểu là người ở đợ). Hay như tiếng lóng của Mỹ khi nói AC/DC nghĩa là Bisexual (người lưỡng tính). Hoặc chữ Fish tiếng lóng là mấy thằng cớm (cảnh sát) của du đảng dùng khi nói với nhau. Hoặc từ fish khi tội phạm nói với nhau, nó không có nghĩa con cá mà nó là tiếng lóng ám chỉ là cớm, là cảnh sát.
“Vì dịch cho tội phạm là du đãng nhiều, tôi cũng học được những tiếng lóng của tội phạm và chỉ lại cho các học viên của tôi.”


Dịch còn phải theo văn hóa



Ông Thomas Vũ kể tiếp, “Có cô gái và anh chàng từng cặp bồ với nhau, sau đó chia tay, cô gái có con chó, rất thương con chó này, lần đó cô đi nghỉ dưỡng ở xa hai tuần, cô mang con chó đến gửi anh bạn quen, anh bạn này vốn biết về cô gái và anh người yêu đã từng cặp bồ nhau trước đây. Khi đó anh người yêu cũ của cô gái tìm đến nhà anh bạn, đòi anh bạn phải trả lại chó cho anh ta, anh bạn từ chối, nói chó do cô bạn gái cũ của anh ta gửi chứ đâu phải chó của anh ta, tôi đưa cho anh, rồi mai mốt cô ấy về, gặp tôi đòi lại chó, tôi lấy đâu mà đền.

“Anh bạn trai cũ khi đó mới hăm dọa anh bạn là “trả chó lại cho tao, tao sẽ đánh chết cha chết mẹ mày bây giờ.” Rồi nhảy vào đánh anh bạn. Cả hai ẩu đã nhau.

“Khi cả hai bị bắt, tại phòng tạm giam của sở cảnh sát, những lời khai của nạn nhân và phạm nhân đã được dịch lại qua một nhân viên cảnh sát song ngữ Việt - Anh. Câu hăm dọa của anh bạn trai cũ từ tiếng Việt dịch sang tiếng Anh là return dog to me, I will beat you up and kill your parents (Tao sẽ đánh mày và giết ba mẹ mày!). Anh bạn trai cũ đã bị Văn phòng Viện lý Quận Cam truy tố. Bản cáo trạng bao gồm hai tội danh: tội hành hung và mưu sát. Gia đình anh bạn trai cũ mướn luật sư, luật sư của anh ta có tìm gặp tôi và nêu vấn đề đó ra để nhờ tôi xem lại phần dịch. Khi xem kỹ lại thì tôi thấy rằng đây không phải là sự hăm dọa giết người, mà đó chỉ là câu nói cửa miệng của anh ta (và cũng của nhiều người Việt) trong những vụ ẩu đả. Nhờ vậy, anh ta thoát được tội mưu sát. Vì vậy, ở trước tòa, người thông dịch cần phải dịch sao cho đúng không chỉ từ ngữ mà cả văn hóa Việt, ngữ cảnh câu chuyện. Nếu dịch không đúng, người bị kiện có thể bị tòa xử phạt nặng hơn.”

Ông Thomas Vũ nói ông rất yêu nghề thông dịch, với ông, “việc mình làm phản ảnh phần nào lý tưởng của mình. Nếu trường hợp mình có hoài bão, làm nghề này không chỉ có mưu sinh tốt, công việc này rất cao quý, có cơ hội giúp người, giúp đời, là cầu nối giữa hai ngôn ngữ.

“Cứ tưởng tượng một người không rành ngôn ngữ bản địa qua một quốc gia khác mà không có người giúp đỡ về ngôn ngữ, sẽ khốn khổ như thế nào. Theo tôi, đạo đức nghề nghiệp quan trọng của một thông dịch viên hữu thệ tòa án là phải làm trò vai trò của mình, mình không bênh chính phủ, cảnh sát, không bênh ai hết, mà phải trung lập. Đừng bao giờ nghĩ khi thi đậu bằng thông dịch viên hữu thệ rồi là mình tài giỏi hơn người, mà phải học mỗi ngày, chấp nhận những gì mình không biết để học hỏi, chấp nhận học những gì mình không biết, phải luôn thẳng thắn với chính mình. Mình phải trung thực, và nhiệt tình với công việc. Mỗi lần đi thông dịch, hãy luôn coi ngày hôm nay là ngày cuối đời của mình, phải hết sức cố gắng để không có sự hối hận, đó là tâm niệm của tôi khi làm thông dịch.
“Tôi không thể bảo đảm là không bao giờ mình không bị lầm lỡ, nhưng tôi luôn cố gắng tránh lầm lỡ. Và khi lầm lỡ thì phải biết sửa sai.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 24th, 2018, 12:23 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(7)

Thông dịch viên Thomas Vũ và lớp học luyện thi bằng hữu thệ tòa án



Ông Thomas Vũ với kinh nghiệm làm thông dịch viên tại các tòa án tiểu bang, liên bang và Bộ Tư Pháp California gần 40 năm và thông dịch hầu hết những vụ xử lớn của cộng đồng người Việt tại Quận Cam nói riêng và California nói chung, nên ông đã được các học viên muốn thi lấy bằng Hữu Thệ Tòa Án đề nghị ông hãy mở khóa luyện thi Thông Dịch Viên Tòa Án (Certified Court Interpreter) giúp họ các kỹ năng để dễ dàng thi đậu.



Image
Ông Thomas Vũ chụp lưu niệm với các học viên nữ của lớp học luyện thi Thông Dịch Hữu Thệ Tòa Án do ông dạy. (Hình cung cấp)




Khóa học luyện thi Thông Dịch Viên Tòa Án đã được ông Thomas Vũ mở ra kể từ năm 2010, sau mỗi khóa luyện thi kết thúc (kéo dài khoảng một năm, học vào hai ngày cuối tuần, thứ Bảy, Chủ Nhật), khóa học mới lại tiếp tục được mở ra và đến nay khóa học do ông Thomas Vũ trực tiếp giảng dạy vẫn đang tiếp tục.

Nhắc lại nguyên do tự đứng ra mở khóa luyện thi Thông Dịch Viên Tòa Án, ông Thomas Vũ kể, “Vào năm 2009, trường đại học Học Cal State Fullerton quyết định mở ra khóa học Thông Dịch Viên tại Tòa Án cho ngôn ngữ tiếng Việt, ban đầu ban đào tạo của trường mời tôi vào hội đồng cố vấn của ngành học Thông dịch viên tiếng Việt tòa án, khi đó tôi nhận lời. Vì theo hiểu biết của tôi thì trước đó chưa bao giờ có ngành học thông dịch viên tòa án hữu thệ ở đại học nào trên đất Hoa Kỳ này mở ra cho tiếng Việt hết. Theo tôi biết thì chỉ có ở đại học UCLA khoảng trước năm 2009 vài ba năm có mở lớp Thông Dịch Viên Hưu Thệ Tòa Án cho tiếng Hoa, tiếng Đại Hàn thôi. Sau đó họ lại mời tôi dạy khóa học này.Tôi đã từ chối, vì thấy nếu nhận lời mình phải chịu trách nhiệm rất nặng, mình phải đủ tự tin để đào tạo cho các học viên thành công.

“Nhưng sau đó họ nói quá,
nên tôi đồng ý dạy khóa học đầu tiên (niên học 2009-2010). Đến khi vào dạy thì tôi thấy giáo trình họ đưa ra, tôi rất thất vọng. Vì thấy rằng nếu muốn đào tạo thông dịch viên giỏi, phải có người dạy nhiều kinh nghiệm, có kiến thức, từng làm nghề này rồi. Trong khi lúc đó, chương trình dạy này có tổng cộng bốn người dạy, nhưng chỉ có mình tôi là có bằng Thông Dịch Viên Hữu Thệ, còn những người dạy khác thì không có bằng, giáo trình dạy thì lại là giáo trình căn cứ theo thông dịch viên tiếng Tây Ban Nha, giáo trình đó không thực tế chỉ là lý thuyết thôi, nên tôi đã tự dạy theo kinh nghiệm của mình, chứ không theo giáo trình nhà trường cung cấp nữa. Tôi thấy khóa dạy này học viên sẽ không cách chi đậu nổi nếu vẫn tiếp tục dạy như thế. Vì vậy dạy gần một năm, tôi quyết định từ chức. Vì khi dạy, tôi muốn chương trình phải thành công, tôi không nghĩ chương trình dạy tại Cal State Fullerton sẽ thành công.”

Ông Thomas Vũ cho biết sau khi nghỉ dạy ở Cal State Fullerton, ông không nghĩ là sẽ mở trường dạy, nhưng có một số học viên của khóa học đã đề nghị ông hãy mở lớp dạy riêng ở bên ngoài để họ theo học.
“Tôi có nói, nếu tôi mở khóa dạy, thì lại không có cấp chứng chỉ cho học viên như họ học trong trường đại học. Những học viên này có nói với tôi là họ chỉ muốn học để thi đậu lấy bằng, chứ không muốn học để lấy chứng chỉ mà khi thi lại bị rớt. Vì có chứng chỉ của trường cũng không thể vào làm tại tòa án mà cần phải có bằng Hữu Thệ.

“Khi đó tôi mở lớp học, khóa đầu tiên của tôi khi đó có một số học viên nghỉ tại Cal State Fullerton có luật sư Huỳnh Tuấn Kiệt (từng học luật ở trường đại học UCLA), cô Anh Đào là dược sĩ, có bằng tiến sĩ về Dược, cả hai người này đều đã có bằng Thông Dịch Hữu Thệ và đã làm cho tòa án. Vụ xử Minh Béo vừa qua cả hai đều là thông dịch viên cho Minh Béo. Ngoài hai học viên này, tôi còn nhiều học viên đã có một chuyên môn khác, nhưng quyết định ghi danh học lớp thông dịch do tôi mở riêng bên ngoài.”

Image
Ông Thomas Vũ chụp lưu niệm với các học viên nam của lớp học luyện thi Thông Dịch Hữu Thệ Tòa Án do ông dạy. (Hình cung cấp)



Muốn thi đậu



Ông Thomas Vũ nói ông chưa bao giờ bảo đảm học viên ghi danh học lớp luyện thi của ông dạy sẽ đều thi đậu hết. “Không ai dám bảo đảm nếu học viên đó không tự học, siêng năng ôn luyện, thực hành các kỹ năng cho chính mình, nếu không có những điều trên thì không thể nào đậu được. Chỉ có người nào nghiêm túc với nghề nghiệp thông dịch, thì mới thành công, chứ không phải cứ đóng tiền vào học lớp của tôi là sẽ đậu. Nhưng tôi luôn đảm bảo các học viên là tôi không bao giờ giấu nghề, kinh nghiệm gần 40 năm làm thông dịch của tôi sẽ truyền dạy hết cho học viên.

Tiền học phí của lớp do tôi dạy chỉ bằng 1 phần 5 so với những lớp thông dịch của các ngôn ngữ khác, nhưng học viên chỉ cần đóng tiền một lần nhưng vẫn tiếp tục học đến khi nào thi đậu rồi thôi. Nghĩa là dù khóa học đó đã kết thúc, học viên muốn quay lại học khóa tiếp theo vẫn được, mà chẳng cần phải đóng thêm tiền.”
Ông Thomas Vũ nói khóa đầu khi ông mới mở, kéo dài 18 tháng (học thứ Bảy và Chủ Nhật, mỗi ngày học 3 tiếng), nhưng sau này kinh nghiệm ông chỉ lọc lựa những gì nên dạy, những gì không cần dạy, để học viên tập trung phần trọng tâm, thành ra khóa học chỉ kéo dài một năm đến một năm rưỡi. Lớp học từ 9 giờ sáng đến 12 giờ (thứ Bảy và Chủ Nhật) học về Legal, từ 1 giờ đến 4 giờ học về medical. Ông Thomas Vũ cho rằng những ai muốn đi thi lấy bằng Thông Dịch Hữu Thệ Tòa Án nếu tự ôn luyện tại nhà để đi thi hầu như chưa ai đậu hết, mà cần phải đi học.

“Qúy vị hãy hỏi những người đậu bằng Thông Dịch Hữu Thệ các ngôn ngữ khác trên toàn nước Mỹ, chưa có ai đậu mà không có sự huấn luyện, họ cần phải có người huấn luyện, còn tự học thì sẽ không biết học cái gì, vì mênh mông quá. Có nhiều người có bằng cấp rất cao, có người có bằng tiến sĩ, bằng cao học, có bằng luật sư, nhưng tự học, đi thi vẫn bị rớt. Hoặc có một số học viên theo học lớp của tôi cho biết trước khi ghi danh học lớp tôi dạy, mấy người này đã học y tá, hoặc Chiropractor rồi, có kiến thức y khoa rồi, nhưng khi tự học và đi thi lấy bằng Hữu Thệ về Y tế họ thi vẫn rớt như thường. Vì đề thi chỉ có 40 phần trăm về thuật ngữ y khoa thôi, còn 60 phần trăm là kỹ năng nghe, thông dịch. Khi học lớp tôi dạy, tôi cho các học viên lên thực tập thông dịch để luyện kỹ năng của họ. Còn học chương trình này, được hướng dẫn trọng tâm ôn luyện đê đi thi.”


Bí quyết thi đậu



Theo ông Thomas Vũ sở dĩ bản thân ông đi thi một lần là đậu ngay, vì trước khi đi thi ông đã làm thông dịch trong tòa 10 năm trời, thông dịch mỗi ngày, kinh nghiệm có nhiều, còn những ai chỉ giỏi tiếng Anh, tiếng Việt, chưa có kinh nghiệm dịch trong tòa như ông từng có, tự nộp đơn đi thi, khó đậu lắm.

Về nội dung của lớp luyện thi, ông giới thiệu, “Tôi thực hiện phần ghi chú từ trí nhớ, từ bài báo đang diễn tiến bên ngoài, trên tivi đang diễn tiến… để học viên thực tập, học như vậy nó thực tế hơn là chỉ thuần túy sách vở mà không áp dụng được. Học viên học trong lớp của tôi được cung cấp các tài liệu, cácbài tập. Tôi huấn luyện cho học viên những bước thông dịch trong tòa, thông dịch những vụ án về giết người, băng đảng, tiếng chửi tục, tiếng lóng, thành ngữ… Trước khi đi thi, sẽ cho học viên thự tập thông dịch những vụ tranh luận, phần chót của vụ xử án.”

Image
Thông dịch viên Thomas Vũ (Hình cung cấp)


Ông nói ở ngoài đời, từ ngữ mang nghĩa khác, còn trong tòa thì nó có nghĩa khác. “Ví dụ, information thường dùng trong đời thường, nghĩa là thông tin, nhưng trong tòa nó có nghĩa là bản cáo trạng, để cho biết tội của bị can như thế nào. Hay defend rest, có người không biết dịch là bên biện hộ nghỉ xả hơi, nhưng nghĩa trong tòa phải dịch là phiên biện hộ của chúng tôi đã trình bày xong. Có cả hàng ngàn chữ ở ngoài đời nghĩa khác, vào trong tòa nghĩa khác. Khi dịch, mình phải nắm vững, phải dịch cho chuẩn, đây là điều rất quan trọng. Nếu không đi học, thì dù bằng học cao, thông minh, vẫn thi rớt như thường. Chỉ có từ kinh nghiệm của người làm việc nhiều năm trong tòa rồi, mới biết để mà hướng dẫn thôi, còn không thì mênh mông lắm, không thể nào biết được.”

Theo ông Thomas Vũ, với ông dịch song song (simultaneous interpreting) là dễ nhất, nhưng với nhiều người chưa có kinh nghiệm, khi đi thi rất hay rớt phần dịch này, vì vậy trong lớp học ông truyền kinh nghiệm cho học viên. “Kỹ thuật của tôi khi dịch song song là đợi 2 giây, rồi bật ra dịch theo lời người đang nói, nếu đợi 3 giây là quá trễ rồi. Dịch song song không cần phải suy nghĩ, người ta nói, mình dịch sát theo vậy. Trong lúc dịch song song, nếu mình nghe chi tiết gì đó mà không rõ, ví dụ bảng số xe chẳng hạn, thì bỏ qua phần đó, vẫn dịch tiếp phần tiếp theo, chứ đừng ngưng lại, sẽ bị rớt hết phần còn lại. Thà bị trừ điểm khi mình bị sót vẫn hơn là không có điểm nào phần dịch song song.”

Đối với ông, “Điều mà tôi rất mừng khi mở ra lớp học này, là mình trồng những hạt giống, mình không biết những hạt giống đó có nở ra hay không có đẹp không. Bây giờ nhìn xung quanh thấy hầu hết các thông dịch viên hữu thệ gốc Việt đều là học trò của mình, tôi vui lắm. Mỗi lần nghe học viên của mình thi đậu, tôi hạnh phúc vô cùng. Mặc dù tôi là một trong những người đậu đầu tiên của California có bằng Thông Dịch Hữu Thệ, nhưng những thông dịch viên làm cùng thời với tôi, đa số đều đã cao tuổi rồi, ai rồi cũng phải ra đi thôi. Tôi có thể làm thông dịch 50- 60 năm, nhưng đó chẳng có ý nghĩa bằng việc là mình có làm gì được cho cộng đồng mình hay không. Mình có đào tạo được thế hệ trẻ tiếp nối công việc của mình hay không, đó mới là niềm an ủi nhất của tôi.”

Điều quan trọng mà ông mong các học viên của mình trước khi ghi danh học, hãy suy nghĩ kỹ có quyết tâm theo đuổi nghề này không, thì hãy ghi danh. Sau khi ghi danh theo học học viên phải học đến nơi đến chốn, học để hiểu cho ra vấn đề, chứ đừng nghĩ là học tủ chỉ để đi thi. Phải tập luyện để đi thi, khi thi đậu, vẫn phải theo dõi để cập nhật để nâng cao trình độ thông dịch của mình càng ngày càng tốt hơn.

Ông Thomas Vũ khẳng định, “Những ai muốn học nghề này, thực sự phải thích nghề này, nếu nói chọn học nghề này để ra đi làm kiếm tiền nhiều thì không nên. Dù đúng là có tiền nhiều thiệt. Nhưng người đó phải có khả năng, phải có quyết tâm, ý chí rất cứng, phải học đến nơi đến chốn, phải có sự huấn luyện của người có kinh nghiệm, phải có sự rèn luyện rất vững chãi.

“Một số người đã đậu bằng hữu thệ rồi, vào tòa làm, vẫn không chịu nổi. Vì áp lực công việc, dù mình mới vào nghề, mình vẫn nhận tiền công bằng người làm lâu năm (người lâu năm chỉ hơn người mới vào làm tiền lương một chút thôi) nhưng họ đòi hỏi mình rất cao, khi họ quan sát mình dịch quờ quạng, khiến người cần được thông dịch không hiểu, hoặc bị khiếu nại hai, ba lần là tòa sẽ sa thải mình ngay.”

Thi đậu được để có bằng là một chuyện, nhưng khi làm việc thực tế thì khó khăn hơn nhiều. Ông nói thêm, “Dịch trong tòa án là khó nhất, mà dịch trong tòa có nhiều đẳng cấp khác nhau, nếu dịch cho lưu thông, thì rất dễ dàng. Nhưng khi vào những vụ xử lớn, luật sư hai bên tranh luận với nhau, không cần biết có thông dịch viên hay không, họ nói liên tục, mình phải dịch song song cho bị cáo hoặc nhân chứng nghe.

“Dịch những vụ xử trong tòa, mình phải dịch liên tục, không bớt, không thêm gì hết, khó lắm. Trước khi xử, có phiên tòa motion để xin thỉnh nguyện này, thỉnh nguyện kia, luật sư sẽ mang những luật lệ ra, theo tôi đó là buổi dịch khó nhất, dịch ở phiên tòa này còn khó hơn dịch ở phiên tòa jail, phiên tòa motion xong rồi mới tới phiên tòa jail. Nghề này rất thú vị, nhưng chỉ dành cho người nghiêm túc với nghề, nếu không sẵn sàng trau dồi hằng ngày, sẽ không thành công đâu.”

(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 25th, 2018, 3:22 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(8)

Giảng viên Tôn Nữ Bích Ngọc tại Cal State Fullerton (phần 1)



Vào tháng Hai năm 2009, Phòng Giáo Dục Mở Rộng thuộc đại học Cal State Fullerton đã mở khóa học đầu tiên (kéo dài 18 tháng) chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án để giúp các khóa sinh ghi danh theo học có được những kỹ năng thông dịch để vượt qua kỳ thi lấy bằng hành nghề vô cùng khó khăn của tiểu bang California, để trở thành một Thông Dịch Viên Hữu Thệ tại Tòa Án (Certified Court Interpreter). Chỉ tiếc rằng khóa học này được mở ra chỉ có hai khóa (kết thúc khóa 1 năm 2010, kết thúc khóa 2 năm 2012) và ngưng không được tiếp tục nữa.


Image
Chị Tôn Nữ Bích Ngọc (áo dài bên phải) đang phát biểu trong buổi lễ trao bằng tốt nghiệp cho các khóa sinh của lớp Thông Dịch Viên tại Tòa Án đầu tiên thuộc trường Đại Học Cal State Fullerton mở ra. Buổi lễ đã được tổ chức tại trụ sở Viện Việt Học, thành phố Westminster. (Hình cung cấp)


Về lý do khóa học đã không được tiếp tục, chị Tôn Nữ Bích Ngọc (hiện là công chức của Quận Cam, chuyên lo về dịch vụ y tế cho cư dân của Quận Cam), từng là giảng viên phụ trách cùng với các giảng viên khác về các bộ môn thực tập chuyển ngữ (khóa 1 và 2) khóa học Thông Dịch Viên tiếng Việt Tòa Án của đại học Cal State Fullerton, giải thích, “Tôi nghĩ là trường Cal State Fullerton khi mở khóa học ra, mục đích là đào tạo một số kiến thức căn bản cho các sinh viên về chuyển ngữ từ tiếng Anh sang Việt và ngược lại. Bao giờ cũng vậy, khi trường mở một lớp học như vậy thì người sinh viên học ra cũng phải kiếm được việc làm thì những khóa học sau mới tiếp tục được.

“Nhưng sau hai khóa học mở ra thì nhà trường thấy số nhu cầu ở tòa án rất ít. Công việc toàn thời gian thì hầu như không có, tòa án chỉ nhận vào làm bán thời gian, dù người đó đã thi đậu bằng Thông Dịch Hữu Thệ. Tôi nghĩ là trường ngưng mở khóa từ năm 2012 đến nay là vì nhu cầu của Thông Dịch Viên Hữu Thệ Tòa Án làm việc toàn thời gian không có nhiều. Tòa án để xử những người gốc Việt vẫn ít những bản án để xử hơn so với các sắc dân khác. Do đó nhu cầu những người cần đến Thông Dịch Viên Hữu Thệ toàn thời gian làm việc trong tòa án rất ít.

“Khi trường Cal State Fullerton mở ra khóa học, vì trường cho rằng tòa án có nhiều nhu cầu cần Thông Dịch Viên Hữu Thệ. Nhưng thật ra tòa án từ trước đến giờ chỉ có vài người Thông Dịch Viên Hữu Thệ. Những người đó sửa soạn về hưu, thì tòa cũng chỉ tuyển vài người có bằng vào làm. Trong khi mở khóa học, số sinh viên ghi danh theo học mỗi khóa có khi lên tới 40 sinh viên, mà công việc có khi chỉ có một mà thôi, thành ra trường thấy không thể nào tiếp tục chương trình như thế nữa.”


Điều kiện trở thành giảng viên



Chị Tôn Nữ Bích Ngọc
cho biết chị đã nộp đơn xin làm giảng viên của lớp Thông Dịch tại trường Cal State Fullerton khi trường mở lớp và được chấp thuận. Về những điều kiện cần có của một giảng viên dạy lớp Thông Dịch tại trường Cal State Fullerton, chị Bích Ngọc nói, “Cal-State Fullerton có những tiêu chuẩn của trường để tuyển giảng viên. Họ đòi hỏi tôi có bằng chuyên môn, có kinh nghiệm giảng dạy và từng có kinh nghiệm soạn giáo án.”

Về những kỹ năng mà một giảng viên dạy lớp thông dịch cần phải có, theo chị, “Tôi tin rằng người giảng viên nào cũng cần tuân theo qui định của trường, yêu mến giảng dạy, và quan tâm đến sinh viên.”


Cơ duyên gắn bó với công việc thông dịch


Kể về cơ duyên gắn bó với công việc thông dịch, chị Tôn Nữ Bích Ngọc tâm sự, “Tôi là cựu nữ sinh trung học Trưng Vương (Sài Gòn), sinh ngữ chính là tiếng Anh và sinh ngữ phụ là tiếng Pháp. Sau đó tôi đã di cư qua Pháp từ ngày 29 tháng 4, 1975. Khi qua Pháp tôi đã hoàn tất bằng tú tài bên Pháp, và đã có cơ hội được một đại học ở Hoa Kỳ nhận cho tôi qua du học từ năm 1976. Ban đầu tôi chọn ngành học đầu tiên trên xứ Mỹ là kỹ sư hóa học, sau khi học xong ra trường, tôi đi làm, rồi tiếp tục học lên cao học.

“Vì lập gia đình tại Mỹ nên tôi trở thành công dân của Mỹ. Từ nhỏ tôi vốn rất yêu sinh ngữ, đây cũng là một đam mê của cả gia đình. Ba tôi làm việc cho Liên Hiệp Quốc, nên gia đình tôi đi rất nhiều quốc gia từ năm 1975 cho đến khi ông cụ về hưu. Vì đi nhiều quốc gia cho nên trong nhà, anh chị em chúng tôi phải học thêm một số sinh ngữ. Ngoài tiếng Anh, tiếng Việt, còn học thêm vài sinh ngữ, riêng tôi chỉ thông thạo đọc, viết ba ngôn ngữ là Việt, Anh, Pháp, còn các em của tôi nói được thông thạo năm ngôn ngữ. Trước khi về sống và làm việc tại Nam California từ năm 1995 đến nay, tôi từng ở nhiều tiểu bang khác trên khắp nước Mỹ, những nơi tôi sống khi ấy không có nhiều người Việt. Nhờ thông thạo Anh-Việt, nên tôi cũng đã đảm nhận thông dịch khi đồng hương của mình khi cần giúp.”

Chị Bích Ngọc nói không bao giờ có ao ước trở thành Thông Dịch Viên Hữu Thệ cho Tòa Án. Vì ngành chính của chị là kỹ sư hóa. Về sau chị có học cao học về thần học, và có học luật nhưng không thi board để lấy bằng hành nghề luật sư.

Quá trình học của tôi tùy theo nhu cầu và tùy theo học bổng trong công việc làm cho tôi học gì thì tôi học cái đó. Tôi may mắn biết qua nhiều ngành nghề khác nhau, thành ra vì vậy mà có một số kinh nghiệm khác nhau lúc đảm nhận khóa huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án của trường Cal State Fullerton.”

Nhắc lại
những khó khăn và thuận lợi khi nhận dạy khóa huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án của trường Cal State Fullerton, chị cho biết, “Khó khăn của tôi là khuyến khích các sinh viên thực tập và làm bài tập thêm ở ngoài lớp học. Thuận lợi nhất là tôi có kinh nghiệm giảng dạy, yêu mến tiếng Việt, yêu mến văn hóa Việt, và thương mến sinh viên, nên chúng tôi, từ các giảng viên, cho đến các sinh viên khi đến lớp rất vui, và tương trợ lẫn nhau.”

Về tiêu chí tuyển chọn và đào tạo sinh viên học khóa Thông Dịch Viên của Cal State Fullerton, chị cho biết, “Tất cả các sinh viên muốn tham dự chương trình đều phải qua một cuộc thi khảo sát về Anh Ngữ và Việt ngữ, và phải đạt được số điểm đòi hỏi tối thiểu để có thể ghi danh nhập học.”


Mục tiêu và giáo trình



Chị Bích Ngọc cho biết, “Mục tiêu chính của trường khi mở ra khóa học là để hướng dẫn các phương pháp căn bản và tiêu biểu để chuyển ngữ khi nghe và khi đọc văn bản, cũng như giúp các sinh viên quen dần với những danh từ chuyên môn về đề tài chuyển ngữ . Mỗi khóa học kéo dài gần hai năm. Hai khóa học tai Cal State Fullerton đặc biệt huấn luyện các sinh viên về những vấn đề liên quan đến luật pháp và tòa án. Chương trình học có tên là Chuyển ngữ những vấn đề liên quan đến luật pháp nên gồm chung chuyển ngữ từ lời nói, và chuyển ngữ từ các văn bản vào làm một chương trình.”

Riêng lý do giáo trình của chương trình chuyển ngữ dành cho sinh viên Việt Nam lại được dựa theo giáo án của chương trình chuyển ngữ dành cho sinh viên Tây Ban Nha, vì, “Chương trình chuyển ngữ dành cho sinh viên Tây Ban Nha là một chương trình thành công của đại học Cal State Fullerton. Trước khi trường Cal State Fullerton mở ra chương trình chuyển ngữ dành cho sinh viên Việt Nam, thì chưa có một trường nào mở ra dạy thông dịch tiếng Việt, nên trường mới lấy mô hình của tiếng Tây Ban Nha, rồi từ đó xem có thể thay đổi cái gì phù hợp.

“Chương trình này
giúp cho các sinh viên nắm vững căn bản về phương cách chuyển ngữ và phiên dịch. Nếu thiếu căn bản thì sẽ dịch và chuyễn ngữ như các máy điện toán dịch vậy. Nghĩa là chỉ dịch chữ, chứ không phải dịch câu, và dịch nghĩa. Chẳng hạn có câu đã được dịch từ máy: Ô Mai được dịch là Tomorrow umbrella, hay Thousand Island dressing là Áo đầm ngàn đảo.”

Chị
Bích Ngọc nhận xét, “Đào tạo thông dịch viên là đào tạo cho sinh viên phong cách, văn phạm, từ vựng, sự cảm thông và cảm nhận về văn hóa, cũng như sự nhận biết những điều chung, và những điều khác biệt từ ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ được phiên dịch.”

Còn về trang thiết bị học tập của chương trình học, chị Bích Ngọc giới thiệu, “Trường Fullerton có kỹ thuật điện toán để giúp các sinh viên thâu và nghe lại những lời chuyển ngữ của chính mình. Các giảng viên của cả hai chương trình: Việt ngữ và tiếng Tây Ban Nha thường ngồi chung với nhau để trao đổi kinh nghiệm và soạn giáo trình cùng nhau. Trường cũng có chương trình để giúp các sinh viên dự thính tại tòa án, tại những chương trình của công đồng để thực tập chuyển ngữ. Tài liệu để chuyển ngữ thì rất nhiều trong các thư viện và các trang mạng về pháp lý. Các sinh viên cũng tự tao ra tài liêu để cùng luyện tấp cùng nhau trong nhiều lãnh vự ngoài lãnh vực pháp lý. Tôi rất quí mến và hãnh diện về các sinh viên đã tham dự nhừng khóa học tại Cal State Fullerton. Trường cũng thường xuyên mời các diễn giả đến trình bày những vấn đề liên quan đến thông dịch và chuyển ngữ từ nhiều lãnh vực ngoài lãnh vực luật pháp để mở rộng tầm nhìn của các sinh viên.”

Chị Bích Ngọc cho biết, các sinh viên ghi danh khóa học này sau khi học hai phần ba chương trình là được gửi đi thực tập tại một số tòa án trong quận Cam khoảng 45 giờ. Sau khi thực tập xong, sinh viên đó được giấy chứng nhận của tòa đã tham gia đủ số giờ thực tập.

Trong quá trình thực tập các sinh viên được chia ra thành từng nhóm ba người đến thực tập tại nhiều tòa án tòa khác nhau để quan sát cách thông dịch của Thông Dịch Viên Hữu Thệ trong các vụ xử. Khi vào quan sát, các nhóm sinh viên này luôn có người hướng dẫn là Thông Dịch Viên Hữu Thệ đang làm việc trong tòa giúp giải đáp mọi thắc mắc của sinh viên khi tham dự buổi xử án.

Chị Bích Ngọc giải thích, “Khi vào thực tập trong tòa qua đó mới thấy rằng nhiều sinh viên dịch những câu chuyện ngắn gọn rất hay trong lớp học, nhưng khi vào tòa án, những cảm xúc của người thông dịch, rồi đám đông, sự phân trí sẽ ảnh hưởng đến một người thông dịch chưa có kinh nghiệm ra sao. Đó cũng là một điều rất lý thú với các sinh viên, để họ biết rằng không phải mình đóng cửa thông dịch ở nhà lưu loát, và khi ra tòa án mình cũng dịch được lưu loát như ở nhà. Qua đó để thấy rằng rất cần phải có kinh nghiệm để tích lũy khi làm thông dịch trong tòa.”

Còn việc học trên lớp và các bài thi, “Các sinh viên đòi hỏi phải có mặt trong lớp, phải đủ điểm trong những bài thi cuối khóa, và phải nộp đủ các bài tập để có thể được cấp chứng chỉ khi mãn khóa.”
Nói về việc từ chức của thông dịch viên Thomas Vũ trong thời gian đang làm giảng viên khóa 1 của khóa học do có những bất đồng với chương trình dạy của trường, chị Tôn Nữ Bích Ngọc chia sẻ, “Thầy Thomas Vũ là một người thông dịch trong tòa án có rất nhiều kinh nghiệm, thành ra từ vựng của thầy trong tòa án rất phong phú. Nên thầy hiểu được cách thi như thế nào. Khi thầy nghỉ thì trường cũng mất đi giáo viên mà trường khá quý, sau đó trường cũng có tìm những người từng làm thông dịch viên tại đây để thay thế thầy Thomas Vũ.

“Riêng về chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án tại Cal State Fullerton, vì là trường đại học, thành ra nội dung chương trình học chuyên hướng dẫn về phương pháp nhiều hơn là đào tạo nghề nghiệp. Một số sinh viên thực tâm muốn học luyện thi lấy bằng Thông Dịch Hữu Thệ thì đã có những lớp được mở ra như của thầy Thomas Vũ hay những lớp khác trong cộng đồng có thể giúp sinh viên luyện thi mà không cần phải qua một giáo trình, không cần phải qua chứng chỉ thì đó cũng là một chọn lựa tốt với nhiều người.

“Những sinh viên theo học chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án khóa 1 và 2 trước đây tại Cal State Fullerton để có chứng chỉ, vì những nơi họ đang làm việc phải đối diện với song ngữ. Nếu họ có chứng chỉ đã học qua khóa học thì họ sẽ được sử dụng một cách đặc biệt hơn là những người không có chứng chỉ, họ sẽ được chọn để chuyển ngữ trong những cơ quan chuyên môn mà họ đang làm việc.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 25th, 2018, 3:29 pm

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(9)



Chị Tôn Nữ Bích Ngọc nói chị rất yêu ngôn ngữ và công việc dịch thuật, nên từ trước đến nay chị thường nhận thêm việc biên dịch (thông dịch viết) vì yêu thích. Trong biên dịch, theo chị Bích Ngọc đòi hỏi người dịch phải có khả năng sử dụng từ ngữ linh hoạt, sự sáng tạo đồng thời sự tinh tế và tỉ mỉ trong cách chuyển ngữ. Đòi hỏi người dịch phải cẩn trọng trong từng câu từ, ngữ nghĩa đến từng đoạn trong tài liệu gốc qua văn bản dịch. Vì vậy người biên dịch phải có khả năng diễn đạt, cẩn thận chọn lựa ngôn từ, ngữ điệu sao cho bản dịch chính xác, gãy gọn.

Image
Người biên dịch phải có khả năng diễn đạt, cẩn thận chọn lựa ngôn từ, ngữ điệu sao cho bản dịch chính xác, gãy gọn. (Getty Images)

Việc nắm vững ngôn ngữ vẫn chưa đủ, người dịch rất cần hiểu ý tác giả, hiểu nguyên tác tài liệu. Phải có kiến thức về văn hóa và đời sống, vốn sống sẽ góp phần không nhỏ vào bản dịch. Người biên dịch cũng cần phải có khả năng viết, phân tích và khả năng biên tập tốt để diễn đạt sang ngôn ngữ dịch thật thanh thoát, tự nhiên như người bản xứ.

Khi dịch một tác phẩm văn học nước ngoài sang tiếng Việt, chắc chắn một bản dịch của một nhà văn am tường ngoại ngữ sẽ luôn tốt hơn rất nhiều so với bản dịch của một người dịch chỉ thuần túy giỏi về ngoại ngữ. Cũng giống như thông dịch (dịch nói), khi biên dịch, rất cần người dịch trung thành với nguyên bản, phải đạt được sự chính xác cho dù có dịch thoát ý. Tuy nhiên điều này không đơn giản chút nào, vì người ta hay nói “dịch là phản lại,” dịch là “đôi khi giết tác giả.”

“Vì tác giả viết một ý, mình dịch theo ý của mình cho mượt mà thì đôi khi mình làm lạc hướng mất những điều tác giả muốn nói. Theo tôi muốn dịch một quyển sách, một tiểu thuyết hay một áng thơ văn, thì phải hiểu tác giả là ai. Riêng cá nhân tôi đa số biên dịch là sách kỹ thuật, chữ nào ra chữ đó, không cần dùng câu chữ mượt mà để dịch.

“Còn về sách thần học, sách tôn giáo, tôi nghĩ rằng muốn dịch được tốt, mình phải nhìn lại đời sống tâm linh của mình ở đâu. Vì các vị chân tu, các vị bậc tu hành lâu năm cũng sẽ nhìn một câu đó nhưng mà thấy được ẩn dụ sâu xa hơn là người mới nhập đạo. Khi nhận chuyển ngữ một quyển sách, tôi nhắm mình dịch nổi thì mới dám nhận, chứ không phải cái gì cũng nhận, thường đa số tôi nhận biên dịch nhiều nhất cho cơ quan Tin Lành tại Mỹ là dịch các tài liệu hướng dẫn đời sống của người phụ nữ phải đối diện hai nền văn hóa, phải làm như thế nào để dung hòa cả hai nền văn hóa, làm thế nào giữ được nét đẹp của văn hóa mình và đồng thời hội nhập vào văn hóa của người để tiến thân trên xứ người.

“Trước đây người nào cần biên dịch gì, thì tôi nhận dịch, nhưng bây giờ khi đã quen dịch rồi thì cái nào tôi thích tôi mới nhận dịch, vì với tôi chuyển ngữ là việc tôi làm do yêu mến, chứ không phải ngành nghề để tôi kiếm sống.”

Nói thêm về những kỹ năng, những yêu cầu bắt buột mà một thông dịch viên cần có để phát triển dịch thuật, chị Bích Ngọc bày tỏ, “Theo ý kiến của tôi thì trước hết người đó phải yêu mến sinh ngữ, phải luôn trau giồi kiến thức và văn hóa, cũng như đời sống tại địa phương, phải đọc và đọc, viết và viết cho đúng văn phạm, phải hành văn cho mạch lạc, gọn gàng , đủ ý và dễ hiểu . Đó cũng là một vài nguyên tắc căn bản đã giúp tôi trong vấn đề thông dịch.”


Để trở thành một biên dịch viên giỏi



Chị Bích Ngọc chia sẻ, “Thực tập và thực tập. Học hỏi để nắm vững vấn dề minh thông dịch và chuyển ngữ . Khi mình đủ kiến thức về y khoa, và y tế thì mới chuyển ngữ về y tế và y khoa đươc. Giả sử như một người không có kiến thức về văn thơ thì làm sao dịch thơ của Tagore hay thi sỉ Bùi Giáng? Ngoài ra, một thông dịch viên và một biên dịch viên giỏi, theo tôi, là một người, ngoài vấn đề năm vững từ vựng chuyên môn, nắm vững phương cách thông dịch, còn cần là một người yêu nghề, yêu người, yêu chữ nghĩa, và nắm giữ được cảm xúc của mình và của người để chuyển ngữ đúng trong những bối cảnh khác nhau. Thí dụ như câu "God bless you" đã được các sinh viên dịch ra rất nhiều câu khác nhau: "Xin Chúa ở cùng ông/bà," "Xin Phật độ cho ông/bà," "Thượng đế ở cùng ông/bà," "Thánh thần giúp ông/ba," "Trời soi thấu cho quí vị"...

Về những tiếng lóng được dạy trong chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án do đại học Cal State Fullerton mở, chị Bích Ngọc cho biết, “Tiếng lóng dùng rất nhiều và tiếng lóng địa phương đó là cả một chương trình thu thập từ nhiều người. Thật ra ngay khi trường mở lớp tập luyện cho các sinh viên thì hầu như sách vở về tiếng lóng tiếng Việt chỉ có từ Việt Nam qua mà thôi.

“Có rất nhiều tiếng lóng ở Việt Nam dùng
: ví dụ mình ơi, thì phải dịch như thế nào? Nếu ta không hiểu được đó là chữ gọi giữa hai vợ chồng hay giữa hai bạn bè thân. Ví dụ, tối nay tôi hẹn mình đi chơi nhé. Hoặc mình ơi, tôi yêu mình lắm, tôi thương mình lắm. Hai câu này hoàn toàn khác nhau, nếu người thông dịch không nắm vững được vấn đề văn hóa, không nắm vững được ngôn ngữ tiếng lóng… thì rất khó dịch.

“Thật ra các sinh viên có thu thập với nhau các tiếng lóng, có soạn thảo và thành lập một website, cho đến giờ website đó vẫn còn lưu hành và các anh chị em sinh viên của khóa học tại Cal State Fullerton thực hiện cả tiếng lóng tiếng Việt và tiếng Anh, thầy và trò đều cùng bàn thảo với nhau tìm cách chuyển ngữ sao cho thật đúng phần tiếng lóng này.

Nhiều khi những tiếng lóng đó lại không có tiếng Anh tương đương để dịch. Làm sao để vào trong tòa để dịch để cho ông tòa hiểu được người Việt muốn nói gì, thì đó là điều mà đối với tôi rất thích thú. Đó cũng là điều mà ở trong lớp tôi luôn hướng dẫn sinh viên mình biết rằng mình dịch thì mình phải hiểu người đang nói chuyện mục tiêu là gì, ở trong hoàn cảnh nào và sử dụng chữ đó như thế nào.”

Chị Bích Ngọc nhận xét thêm, “Dịch tiếng lóng đã khó, điều mà tôi thấy còn khó hơn nữa là dịch những câu chuyện có phần hài hước, hoặc khi người ta nói dỗi (hờn), người ta giận nói một đằng nhưng nó lại có một chuỗi khác. Làm thế nào để dịch được lưu loát những điều đó thì theo tôi trong giáo trình Cal State Fullerton muốn nhấn mạnh vào điều đó. Vì họ nghĩ rằng từ vựng thì các sinh viên có thể đặt ra chữ, dịch ra chữ. Nhưng phải hiểu được tại sao trong lúc đó phải dịch như vậy, tại sao trong hoàn cảnh đó, chữ đó phải dịch như vậy. Thì đó là điều rất cần nhiều thì giờ để học và cũng cần phải có kinh nghiệm sống nữa.”

Còn về lời khuyên, chị Bích Ngọc cho rằng, “Nếu nói về lời khuyên, thì tôi mong các bạn nào muốn đi vào nghề thông dịch để kiếm tiền, thì tôi nghĩ các bạn sẽ phải đương đầu với sự thất vọng lớn, bởi vì nhu cầu rất ít. Về dịch văn bản thì hiện giờ có nhiều nơi dịch bằng máy (với phần phiên dịch văn bản), sau đó mới nhờ người Việt chỉnh lại. Khi mời chỉnh lại phần phiên dịch này, tôi nghĩ là những người Việt đã qua đây lâu, các chú, các bác đã nghỉ hưu, nhờ chỉnh thì vui lòng chỉnh, không cần lấy tiền thù lao.

“Thành ra tôi nghĩ để kiếm việc phiên dịch văn bản thì rất khó. Dùng song ngữ chỉ để làm nghề thông dịch hay phiên dịch văn bản thì tôi không thấy có nhu cầu rộng lớn. Nhưng người nào có chuyên môn ngành nghề của mình rồi mà có thêm song ngữ thì người đó phục vụ được cả người biết tiếng Anh và người biết tiếng Việt, vì số người chỉ biết tiếng Việt thôi cũng còn nhiều và người chỉ biết tiếng Anh thôi trong cộng đồng chúng ta cũng không ít.

“Riêng tại quận Cam trong ngành chuyên môn, nếu có song ngữ thông thạo, thì dễ kiếm việc hơn, như bên ngành Y Tế, rất cần song ngữ. Có một số cơ quan khi họ tuyển vào, nhất là những cơ quan chính phủ, những ai có song ngữ thông thạo sẽ được trả thêm phần tiền lương, bất cứ người nào có song ngữ là Việt- Anh hay Tây Ban Nha -Anh, Hoa- Anh… thì có thêm phần phụ trội cho bậc lương có phần song ngữ, vì khi cần thông dịch thì họ sẽ kêu mình ra thông dịch. Kiếm việc chuyên về thông dịch viên toàn thời gian thì khó tìm việc, nhưng nếu người đó đã có chuyên môn rồi kèm theo song ngữ thì sẽ giúp người đó đi rất xa trong nghề nghiệp.”


Tiếng Việt tại hải ngoại và tiếng Việt trong nước



Từ kinh nghiệm dạy hai khóa học chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án do đại học Cal State Fullerton mở ra,
chị Bích Ngọc bày tỏ, “Tôi nhận thấy tiếng Việt Nam tại hại ngoại và tiếng Việt trong nước không song song với nhau. Mình là cư dân rất đặc biệt là cũng ngôn ngữ tiếng Việt nhưng nếu người Việt đi xa lâu ngày khi quay ngược lại Việt Nam, mình sẽ không thể tiếp nhận tiếp thu một cách dễ dàng nếu mình không theo dõi báo chí thường xuyên.

“Có sự khác biệt giữa tiếng Việt trong nước và tiếng Việt tại hải ngoại. Sinh ngữ nếu mình không biết từ đó là gì, không biết ngôn ngữ đó dùng trong trường hợp nào thì sẽ rất khó để dịch. Người thông dịch cần phải biết là mình chuyển ngữ cho đối tượng sống ở môi trường nào. Người sống trong nước trước 1975 sẽ phải chuyển ngữ khác với những người Việt mới qua sau này.

“Làm thế nào để hướng dẫn các sinh viên cần phải để ý đến vấn đề đó, chính là mục tiêu của Cal State Fullerton lúc bấy giờ khi mở khóa học. Ngay thời điểm mở khóa học, chúng tôi đã biết sẽ phải đối diện với tiếng Việt vô cùng phong phú, dung một cách khác biệt. Ngay trong nước, một người ở Quảng Nam, Quảng Trị sẽ nói khác so với người ở Hà Nội và khác với người từ Sài Gòn.”

Theo chị Bích Ngọc, “Bất cứ người Thông Dịch Hữu Thệ nào nếu họ cảm thấy không thể chuyển ngữ một cách trung thực trong một hoàn cảnh thì đều có thể xin phép họ không còn là người chuyển ngữ trong phiên xử đó và xin tòa cho người thông dịch khác thay thế. Vấn đề chuyển ngữ thì ngoài từ vựng, còn rất nhiều điều trong đời sống cá nhân của mình, lập trường của mình, ở trong cách suy xét của mình, vì vậy người thông dịch có quyền lựa chọn khi nhận thông dịch. Từ chối cũng là một lựa chọn tốt, chứ không phải là hỏng việc hết đâu.”

Chị Bích Ngọc tâm sự thêm, “Tôi nghĩ thế hệ mới của người Việt trên nước Mỹ càng ngày càng nhiều, làm thế nào cho cộng đồng người Việt hải ngoại có thể tiếp tục học hỏi cách dùng mới của những chữ mới ở trong nước, cái đó tôi nghĩ mình phải quan tâm. Muốn học sinh ngữ mới thì phải đọc sách báo, muốn biết người Việt nói như thế nào thì phải đọc sách báo, không chỉ đọc sách báo ngay địa phương ở đây mà đọc sách báo ngay trong nước. Tôi ao ước chúng ta có được cuốn từ điển mới ở hải ngoại.”

Với chị Bích Ngọc, sinh ngữ là cái gì rất “sống.” Chị nói, “Khi tôi nghĩ đến sinh ngữ thì có bao nhiêu người Việt Nam ở đây còn nhớ đến chữ Nôm, là một tiếng rất đặc biệt của người Việt xưa. Sinh ngữ đối với tôi là một phương tiện để hiểu nhau và để diễn đạt tư tưởng, thì nó cần có sự thông cảm của người nói và người nghe. Nếu tôi dùng một số chữ khi tôi nói mà không có ai hiểu, thì nghĩa là tôi chỉ nói cho chính mình, mà nếu tôi dùng những chữ đã chết rồi như là tiếng Nôm của mình thì tôi sẽ nói với ai. Đối với tôi người thông dịch đôi khi phải sống trung thực với ngôn ngữ và đôi khi phải gạt bỏ tâm tình riêng tư, suy tư riêng tư của mình qua một bên để làm thế nào diễn đạt đúng cho cả người nói và người nghe cùng có thể hiểu nhau.”

Bày tỏ thêm về những suy tư của mình trong vấn đề chuyển ngữ, chị Bích Ngọc chia sẻ, “Tôi nghĩ đây là điều mới mẻ trong cộng đồng mình sẽ phải dần dần đối diện, tôi không có thẩm quyền khuyên phải đối diện như thế nào ngoài vấn đề là khi tôi thông dịch, theo tôi người nói để tôi thông dịch, tôi có hiểu hết họ hay không, khi tôi thông dịch lại cho người nghe, thì tôi có thông dịch trung thực điều người đó nói hay không. Với tôi, vấn đề từ vựng chỉ là chữ, nhưng văn hóa là từ chữ, và nhiều thứ gộp lại, thì chữ cũng là điều rất quan trọng.”

Chị Bích Ngọc mong muốn, “Thế hệ người Việt kế tiếp tại hải ngoại sẽ nói gì, sẽ làm gì, để người Việt mới qua cũng hiểu, người Việt qua lâu cũng hiểu, người Việt bực mình cũng hiểu, người Việt yêu mến cũng hiểu, thì đó là điều mà người chuyển ngữ cần có sự khôn khéo, bình tĩnh, đồng thời cũng phải chú ý trung thực trong vấn đề chuyển ngữ.”


(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Re: Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

Postby Duong Nam Anh » February 28th, 2018, 11:58 am

Thông dịch viên Việt ngữ tại Hoa Kỳ

(10)

Thông dịch viên Đỗ Thái Kiều


Chị Đỗ Thái Kiều hiện là thông dịch viên toàn thời gian của Học Khu Thống Nhất San Diego chỉ mới từ tháng Ba 2016 đến nay, nhưng thời gian mà chị gắn bó với nghề thông dịch thật ra đã được bắt đầu từ thập niên 1980, tuy nhiên lúc bấy giờ chị chỉ nhận làm thông dịch bán thời gian giúp đồng hương xin chương trình WIC (xin trợ cấp phiếu thực phẩm, sữa, trứng cho những người mẹ mang thai và có con nhỏ), thông dịch cho đồng hương đi nhà thương, xin trợ cấp xã hội, v.v..


Image
Thông dịch viên Đỗ Thái Kiều (Hình cung cấp)


Công việc chính của chị lúc ấy là một chuyên viên về dinh dưỡng, đây là ngành học đầu tiên chị chọn cho bậc đại học của mình trên xứ cờ hoa này. Thời gian sau chị ngưng không làm chuyên viên dinh dưỡng mà chuyển sang học kỹ sư điện toán, làm cho công ty điện tử được 13 năm. Khi công ty điện tử nơi chị làm việc muốn chuyển chị qua Colorado, chị không muốn dời qua bên đó, nên chuyển qua nghề môi giới bất động sản (broker) và làm quản lý văn phòng địa ốc. Khi thị trường địa ốc thay đổi, chị học lấy bằng Cao Học Kinh doanh (MBA) hầu muốn trau dồi kỹ năng quản lý kinh doanh. Khi học xong mới thấy mình không thích làm kinh doanh.

Nhờ bôn ba nhiều nghề vậy, cuối cùng chị thấy rằng công việc mà chị yêu thích nhất chính là nghề thông dịch nên chị quyết định gắn bó với công việc này toàn thời gian kể từ năm 2008. Khi đó chị chuyên thông dịch về y tế và thông dịch cho tòa di trú (giúp đồng hương chưa là công dân Mỹ có vấn đề về di trú), tòa án gia đình (những vụ ly dị, tranh chấp tài sản, tranh chấp quyền nuôi con, trợ cấp nuôi con), tòa kháng án (Ủy Ban Kháng Án Bảo Hiểm Thất Nghiệp Cali) xin tiền trợ cấp thất nghiệp.

Dù sống tại San Diego, nhưng chị cũng đã ghi danh khóa thứ hai (kéo dài 16 tháng, kết thúc vào năm 2012) chương trình huấn luyện Thông Dịch tiếng Việt Tòa Án do Phòng Giáo Dục Mở Rộng thuộc đại học Cal State Fullerton mở ra tại Quận Cam và hiện chị đang tiếp tục ôn luyện cùng vài người bạn cùng khóa để thi lấy bằng Thông Dịch Hữu Thệ Tòa Án.


Ba phương pháp thông dịch nói



Từ kinh nghiệm đã có trong thông dịch bên y tế và thông dịch tại tòa án gia đình, tòa di trú, tòa kháng án, chị Kiều giới thiệu, “Có ba phương pháp thông dịch nói: dịch đồng thời (simultaneous), dịch đuổi (consecutive), và dịch đọc và nói (sight translation). Thông dịch trong môi trường y tế thường không cần dịch đồng thời (simultaneous), và phần đông không cần thâu âm, nhưng vẫn có nhiều trường hợp ngoại lệ. Còn dịch trong tòa án đa số tòa án đòi hỏi thông dịch viên (TDV) phải dịch đồng thời (simultaneous), vì dịch đồng thời tiết kiệm thời gian do lời thông dịch xảy ra cùng lúc với lời nói khi thẩm phán đối thoại với luật sư, hai luật sư đối chứng với nhau, hay khi thẩm phán giải thích thủ tục hay ra lời tuyên án.
“Còn khi lấy lời khai, trong lúc thẩm phán hỏi câu hỏi, TDV phải lắng nghe và ghi chép xuống tất cả những gì thẩm phán nói (Đòi hỏi TDV phải có trí nhớ tốt và khả năng ghi tốc ký nhanh, tránh thiếu xót bất kỳ thông tin gì). Khi Thẩm phán tạm dừng hoặc kết thúc, TDV sẽ dịch một phần hoặc toàn bộ lời nói ấy qua tiếng Việt. TDV chờ người cần được dịch trả lời xong tiếng Việt thì dịch lại bằng tiếng Anh. Khi dịch tiếng Anh thì phải nói lớn cho cả phòng nghe. Khi dịch tiếng Việt thì chỉ cần nói lớn đủ cho người cần được dịch nghe mà thôi.

“Đôi khi, TDV dùng phương pháp dịch đọc và nói (vừa đọc vừa dịch, thay vì nghe và dịch) bằng cách dịch nói từ một tài liệu trước mắt. Dịch đọc và nói kết hợp dịch miệng và dịch (như là) dịch viết. TDV phải dịch ngôn ngữ nguồn (thí dụ tiếng Anh), như thể nó được viết bằng ngôn ngữ mục tiêu (thí dụ tiếng Việt). Dịch đọc và nói thường được dùng nhiều, nhưng chỉ trong phương diện pháp lý và y tế mà thôi.
“Thí dụ: Dịch đọc và nói một bản báo cáo của Tòa cho nguyên cáo hay người thỉnh cầu từ tiếng Anh qua tiếng Việt. Bổn phận của TDV là phải dịch mỗi chữ, không được thiếu, và không được bỏ qua đoạn nào hết. Rất thông thường là bản báo cáo có những tin tức mà nguyên cáo hay người thỉnh cầu không đồng ý.

“Ngoài ra trong tòa, TDV còn dịch thì thầm (chuchotage, chữ tiếng Pháp), TDV ngồi hoặc đứng bên cạnh một nhóm người không đông lắm để dịch thì thầm và dịch đồng thời qua ngôn ngữ mục tiêu. Phương pháp này không cần máy móc (mi-crô hay máy nghe tai). Tuy nhiên nếu muốn, có thể dùng mi-crô và máy nghe tai. Dịch thì thầm được dùng trong trường hợp bên nói ngôn ngữ nguồn (thí dụ tiếng Anh) là một đa số và bên kia là một thiểu số (tốt nhất là không quá ba người) và không nói được ngôn ngữ nguồn. Có mi-crô và máy nghe tai rất lợi ích nhất là trong trường hợp quá nhiều lời qua lại nhanh chóng và nhất là người cần được dịch hiểu chút ngôn ngữ nguồn và có thói quen lắng nghe cả tiếng Anh và tiếng phiên dịch. Trong trường hợp này, rất dễ bị phân tâm và mất mát chi tiết. Nếu không có mi-crô và máy nghe tai thì TDV nên nhắc người cần được dịch chỉ nghe TDV mà thôi và đừng nghe ai khác cả.”
Chị Kiều cho biết, “Tòa kháng án như Ủy Ban Kháng Án Bảo Hiểm Thất Nghiệp Cali đòi hỏi ba phương pháp thông dịch, và đây là phiên tòa được ghi âm. Trước hết, TDV dịch đọc và nói hồ sơ cho người kháng án hay đại diện cho hãng (nếu họ đã xin tòa dùng TDV). Sau đó, trong phiên tòa, TDV dịch đồng thời cho hai bên lời thẩm phán hành chánh giải thích về thủ tục của phiên tòa. TDV dịch thầm thì khi chỉ một bên cần được dịch. TDV dịch qua tiếng Anh to lên cho mọi người nghe. Khi Thẩm Phán lấy lời khai của hai bên, thì TDV dịch đuổi, trừ phi câu hỏi hay câu trả lời quá dài thì TDV sẽ dịch đồng thời.”
Chị Kiều nhận xét,“Nếu ai bảo rằng tôi biết giỏi hai thứ tiếng nên tôi có thể làm thông dịch được, thì không đúng, vì dù mình biết giỏi hai thứ tiếng, nhưng mình không biết những từ ngữ đặc biệt của chuyên ngành thì rất khó thông dịch bên lãnh vực y tế, thông dịch trong tòa án.”


Thông dịch cho học khu Thống Nhất San Diego



Kể về công việc thông dịch cho Học Khu Thống Nhất San Diego, chị Kiều nói công việc thông dịch của chị tại học khu chủ yếu là dịch văn bản, dịch những thư từ của học khu gửi về cho phụ huynh học sinh, hoặc những học bổng, hay các dự án. “Khi hiệu trưởng hay giáo viên của trường nào đó trong học khu muốn gặp phụ huynh để bàn về việc học vấn của con em họ thì học khu sẽ gửi tôi đến trường đó để thông dịch, khi đó tôi sẽ dịch song song nếu buổi họp có đông người và/hay dịch đuổi, hoặc trong các buổi lễ ra trường hay các buổi họp giữa trường và cộng đồng, những phần phát biểu trên sân khấu, tôi sẽ dịch đồng thời để những phụ huynh nào cần nghe phần thông dịch sẽ đeo máy nghe vào để nghe phần thông dịch do tôi đảm nhận.

Chị Kiều kể thêm, “Tôi là nhân viên thứ hai gốc Việt, người vào trước tôi là chị Lan, làm đã 10 năm rồi. Nghĩa là phải sau 10 năm, Học Khu mới có tiền để mướn thêm người thứ hai là tôi. Tôi làm việc cùng chị Lan rất hợp ý, mỗi khi dịch văn bản, chúng tôi luôn cùng bàn bạc với nhau và cân nhắc kỹ khi chọn từ ngữ, có cả chữ Việt mới và chữ Việt cũ. “Chữ Việt dùng hiện thời trong nước và chữ Việt của thời VNCH đang dùng trong cộng đồng, từ xưa nay vẫn luôn là vấn đề lớn đối với ngành thông dịch tiếng Việt hiện nay tại hải ngoại.

“Ngôn ngữ luôn thay đổi, thành ra người thông dịch không phải dịch cho mình mà dịch cho người ta, nên phải dịch sao cho người ta hiểu, nếu bản thân mình có ý niệm là người đó dùng ngôn từ sau 1975, thì cũng chỉ nên giữ ý niệm đó riêng cho mình thôi. Khi dịch chúng tôi phải nghĩ rằng dịch cho phụ huynh, có khi trình độ phụ huynh đó không cao, thành ra phải cân nhắc kỹ cách chọn từ ngữ để dịch, nếu dùng những từ cao siêu quá, nhiều phụ huynh sẽ không hiểu được. Theo tôi, dịch văn bản là cả một nghệ thuật, nhiều khi chỉ có một từ mà mình phải tìm chữ sao cho thích hợp để dịch nên mất rất nhiều thời gian.”

Giới thiệu thêm về phiên dịch văn bản,
là công việc mà hiện nay chị Kiều còn nhận phiên dịch thêm các tài liệu từ các công ty thông dịch, chị Kiều cho biết, “Khi dịch văn bản mình không phải bị áp lực về thời gian, bị căng thẳng hay phải phản ứng nhanh như dịch nói. Nhưng nhu cầu về độ chính xác và trôi chảy của bản dịch viết thường thì cao hơn. Người dịch văn bản không những phải hiểu thấu văn bản gốc, mà còn có khả năng diễn đạt lại cho người khác hiểu bằng ngôn ngữ dịch.

“Người phiên dịch phải có khả năng khai thác tài liệu dịch một cách phong phú, đa dạng, không chỉ đúng và đủ nghĩa mà còn phải thể hiện sự uyển chuyển trong từng câu chữ nhằm tạo sức thu hút với người đọc. Nếu không cẩn thận khi dịch văn bản, có thể người dịch sẽ chỉ chú ý nghĩa bề mặt (dịch từng câu riêng lẻ), mà bỏ quên mất nghĩa chiều sâu (không xét đến văn cảnh của văn bản). Thường dịch văn bản thì 10 người sẽ có 10 cách dịch khác nhau. Ngay như bản thân tôi hôm nay tôi dịch văn bản này, vài hôm sau xem lại, tôi thấy bản dịch của mình vẫn cần phải sửa lại cho hay hơn.”

Theo chị Kiều một bản dịch thành công phải hội đủ những yêu cầu: là một bản dịch dễ hiểu, gãy gọn và lưu loát, phải truyền tải càng nhiều càng tốt ý nghĩa của văn bản gốc, phải truyền đạt mức độ nào đó sự tinh tế của văn bản gốc.

Nhận xét về phần dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh bằng máy, chị Kiều chia sẻ, “Khi bạn nhấn nút dịch trong điện thư Google thì bài tiếng Việt sẽ được dịch lập tức qua tiếng Anh. Tuy nhiên, phần đông bản dịch không được chính xác. Lý do dịch sai vì Google dịch từng chữ một thay vì dịch theo ý nghĩa của bài. Khi Google không dịch được thì Google giữ chữ nguồn. Thêm vào đó Google dịch không đúng văn phạm.”
Chị Kiều nêu ví dụ trong bài viết về ý nghĩa của “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”, xin được trích lại: Đoạn về chữ “Nhân,” “Thời nào cũng vậy, chữ nhân luôn đặt lên hàng đầu, là quan trọng hơn cả, nó đã là bao quát, là đạo làm người.” Khi đưa phần này dịch từ Google, đoạn trên được dịch “Human.” “Time too, the owner is always top priority, more important, it was the cover, is a human.”

Phần dịch này không đúng, đã được chị Kiều dịch lại: “Humaneness,” “No matter what time period we are in, humaneness is the most important of the five virtues. It encompasses all the qualities and attributes of a human being.

Hoặc với “Nghĩa,” “Muốn thực hành chữ nghĩa, thì phải noi theo câu: “Kỷ sở bất dục vật thi ư nhơn”. Phần dịch của Google là “Definitions,” “Want to practice words, they must follow the sentence: "Ky any institution things then u mercy". Được chị Kiều dịch lại “Righteousness,” “In practicing righteousness, one needs to follow the ancient teachings (in old Vietnamese) “Kỷ sở bất dục vật thi ư nhơn."
Hay với “Lễ,” “Xem qua cách hành xử, ứng xử cùng với những nghi thức, lễ nghi đúng thủ tục, hợp lòng người trong cuộc sống đương thời mà qua đó xã hội đánh giá đến sự hiểu biết của một cá nhân, phải đạo với trời đất, hợp đạo với đời.” Google dịch là “Ceremony,” “Look at the behavior, attitudes, along with the rituals, ceremonies due process, the heart of contemporary life through which social assessment to the understanding of an individual, must be directed to the heavens and the earth, director for life.”
Câu dịch trên sai hoàn toàn về văn phạm và từ ngữ. Được chị Kiều dịch lại: “Courtesy/Rituals,” “One is judged by society on how he behaves and acts in adhering to certain rituals and if he treats others courteously. This would show that he is knowledgeable and that he is good to the earth and his God, and he lives life properly.”

Khi nêu ví dụ này ra, chị Kiều cho biết, “Tôi không chỉ trích cách thông dịch của Google. Đây chỉ là một thí dụ để giải thích sự khác biệt giữa thông dịch bằng máy vi tính và người dịch. Là một thông dịch viên chuyên môn, tôi cần phải dịch nói và dịch văn bản một cách chính xác. Dịch sai rất nguy hiểm và có thể tổn thương thân chủ, bệnh nhân, hay nguyên đơn.”

Về nghề thông dịch, chị Kiều tâm sự, “Không nên làm nghề thông dịch nếu mục đích là muốn làm giàu. Có nhiều người muốn làm nghề này vì họ nghe nói là thông dịch (nếu có bằng Hữu Thệ) ở ngoài tòa pháp lý sẽ được trả nhiều tiền. Nhưng thực tế thì khó khăn lắm, muốn thi lấy bằng Thông Dịch Hữu Thệ Tòa Án không dễ dàng, nhiều người phải thi nhiều lần mới đậu. Theo tôi biết thì chỉ có khoảng năm phần trăm thông dịch viên gốc Việt thi đậu bằng Hữu Thệ thôi. Hoặc nếu không có bằng Hữu Thệ, người thông dịch phải làm một thời gian lâu, phải thông dịch giỏi, có nhiều kinh nghiệm, và quen biết nhiều thì mới được các công ty thông dịch mướn. Như tôi trong thời gian làm toàn thời gian cho tòa di trú, được xem là một trong những thông dịch viên có nhiều khả năng nhất của công ty nhưng tiền lương kiếm được cũng chỉ vừa đủ sống thôi.”

Đối với chị, “Để trở thành một người thông dịch, phiên dịch giỏi, không chỉ cần phải có tài năng mà thôi mà còn phải không ngừng trau dồi kỹ năng và kiến thức cho bản thân. Nhưng quan trọng nhất là khi bước vào nghề này thì người đó phải rất yêu nghề và có tâm muốn giúp đỡ đồng hương gặp khó khăn vì bất đồng ngôn ngữ.”

(Còn tiếp)
User avatar
Duong Nam Anh
SuperModerator
Huy Chương Đỏ I
Đệ Nhất Post Bài Đệ Nhất Hình Ảnh Đệ Nhất Văn Thơ Đệ Nhất Cua Gái
9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership9 years of membership
Status:Offline
zodiac: Virgo-Xử Nử
Mood: Creative
Age: 75
Posts: 13779
Has thanked: 12688 times
Have thanks: 10067 times
Joined: June 29th, 2009, 8:47 am
Last Visit: August 7th, 2018, 4:57 pm
Location: TX
Country: United States of America
    Windows 10 Chrome

Next

Return to Phóng Sự - Khám Phá

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 9 guests